KURS ISHI

KIRISH Jahon bankining 2023-yilgi hisobotlariga ko'ra, global tovar va xizmatlar savdosi hajmi 32 trillion AQSh dollaridan oshdi [1], bu esa xalqaro iqtisodiy munosabatlarning tobora chuqurlashib borayotganini ko‘rsatadi. O‘zbekiston Respublikasining tashqi savdo aylanmasi 2023-yilda 62,6 milliard AQSh dollariga yetib [2], avvalgi yilga nisbatan 16,3% ga o‘sganligi mamlakatning global savdo tizimidagi faolligining ortib borayotganidan dalolat beradi. Xususan, O‘zbekistonning eksport hajmi 24,5 milliard dollarni tashkil etgan bo‘lsa, import 38,1 milliard dollarga yetgan [2], bu esa savdo balansidagi ma’lum bir defitsitni ko‘rsatadi. Ushbu raqamlar eksport-import operatsiyalarining mamlakat iqtisodiyoti uchun strategik ahamiyatini, valyuta tushumlarini ta'minlash, ichki bozor talabini qondirish va sanoatni rivojlantirishdagi fundamental rolini yaqqol namoyon etadi. Shuningdek, Prezident Sh.M.Mirziyoyevning Oliy Majlisga murojaatnomasida eksport salohiyatini oshirish va importni optimallashtirish bo‘yicha aniq vazifalar belgilangani [3], ushbu mavzuning nafaqat ilmiy, balki amaliy-siyosiy jihatdan ham dolzarbligini isbotlaydi. Bugungi globallashuv sharoitida eksport-import operatsiyalari mamlakatlarning barqaror iqtisodiy o‘sishini ta’minlash, raqobatbardoshlikni oshirish va yangi bozorlarga chiqish imkoniyatlarini yaratishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. O‘zbekiston uchun bu mavzu ayniqsa muhimdir, chunki mamlakat iqtisodiyoti jadal modernizatsiya qilinmoqda va jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuv jarayoni kechmoqda. Ushbu jarayonlar fonida milliy ishlab chiqarish korxonalarining eksport salohiyatini oshirish, zamonaviy texnologiyalar va resurslarni import qilish mexanizmlarini takomillashtirish hamda tashqi savdoda duch kelinayotgan institutsional va tizimli muammolarni hal etish zarurati tobora yaqqol namoyon bo‘lmoqda. Masalan, tashqi savdo balansidagi defitsitni qisqartirish, yuqori qo‘shilgan qiymatga ega mahsulotlar eksportini rag‘batlantirish, valyuta kursining barqarorligini ta’minlash va xalqaro savdo qoidalariga muvofiq samarali logistika tizimini yaratish kabi masalalar hali to‘liq yechimini topmagan. Shu sababli, eksport-import operatsiyalarining nazariy asoslarini chuqur o‘rganish, ilg‘or xalqaro tajribani tahlil qilish va O‘zbekiston sharoitlariga mos strategik yechimlarni taklif etish bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan hisoblanad ...