KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda global gaz sensorlari bozori hajmi 2.5 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2030-yilga borib yillik oʻrtacha 8.7% oʻsish bilan 4.7 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu oʻsish, sanoat ishlab chiqarishining ortishi, atrof-muhit monitoringi talablarining kuchayishi va aholi xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan qonunchilikning qatʼiylashuvi bilan bevosita bogʻliq. Oʻzbekistonda esa sanoat korxonalarida gaz nazorati tizimlarini modernizatsiya qilishga qaratilgan investitsiyalar hajmi 2022-yilda 150 million dollardan oshdi [2], bu esa xavfli gaz konsentratsiyasini aniq va tez oʻlchashga boʻlgan ehtiyojni keskin oshirmoqda. Xususan, neft-gaz, kimyo, konchilik kabi sohalarda portlash xavfi yuqori boʻlgan muhitda, shuningdek, turar-joy binolarida is gazidan zaharlanishning oldini olishda gaz konsentratsiyasini elektr usuli asosida oʻlchash asboblari muhim rol oʻynaydi. Amaliyotda, notoʻgʻri tanlangan yoki samarasiz gaz oʻlchash asboblari ishlab chiqarish jarayonlarida uzilishlarga, xavfsizlik qoidalarining buzilishiga va katta iqtisodiy yoʻqotishlarga olib kelishi mumkin [3]. Shuningdek, Oʻzbekistonda gaz konlaridan foydalanishda tabiiy gaz tarkibidagi begona gazlarning, ayniqsa, oltingugurt vodorodi va karbonat angidridning konsentratsiyasini aniq nazorat qilish texnologik jarayonlarning optimallashtirilishi va xavfsizligini taʼminlash uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega [4]. Bugungi kunda gaz konsentratsiyasini aniq va ishonchli oʻlchash texnologiyalari iqtisodiyotning turli tarmoqlari uchun strategik ahamiyatga ega. Atrof-muhit muhofazasi, sanoat xavfsizligi, energetika samaradorligi va aholi salomatligini taʼminlash kabi global chaqiriqlar ushbu sohada doimiy innovatsiyalar va samarali yechimlarni talab qiladi. Mavjud gaz oʻlchash tizimlarining koʻpchiligi eski texnologiyalarga asoslangan boʻlib, ularning aniqligi, tezkorligi va ekspluatatsiya xarajatlari zamonaviy talablarga javob bermaydi. Masalan, eski turdagi katalitik sensorlar yuqori harorat va namlik sharoitida notoʻgʻri oʻlchashlarga moyil boʻlib, ularning ishlash muddati cheklangan [5]. Ayniqsa, Oʻzbekiston sharoitida, sanoat infratuzilmasining jadal rivojlanishi va gazdan foydalanish hajmining ortishi munosabati bilan gaz konsentratsiyasini elektr usuli asosida oʻlchaydigan zamonaviy, iqtisodiy samarali va aniq asboblarni tanlash va ulardan oqilona foydalanish dolzarb ...