KURS ISHI

KIRISH Global sport mahsulotlari bozori hajmi 2023-yilda 384,8 milliard dollarni tashkil etib, 2030-yilga borib 593,9 milliard dollarga yetishi kutilmoqda [1]. Bu o'sish dinamikasi sport kiyim-kechaklariga, jumladan trikotaj mahsulotlariga bo'lgan talabning global miqyosda barqaror o'sib borayotganini ko'rsatadi. O'zbekistonda esa to'qimachilik va tikuv-trikotaj sanoati so'nggi besh yilda jadal rivojlanib, soha korxonalarining umumiy eksport hajmi 2023-yilda 3,5 milliard dollarga yetdi, bu o'tgan yilga nisbatan 18% ga o'sishni anglatadi [2]. Shu bilan birga, sport mahsulotlari ishlab chiqarish segmenti, ayniqsa erkaklar uchun mo'ljallangan trikotaj mahsulotlariga bo'lgan ichki va tashqi bozor talabi hamda to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar hajmi ortib bormoqda [3]. Bu esa yangi, zamonaviy trikotaj korxonalarini loyihalash va tashkil etish uchun qulay shart-sharoit yaratmoqda. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarb hisoblanadi, chunki mamlakatimizda sanoatni rivojlantirishga qaratilgan davlat dasturlari doirasida mahalliylashtirish darajasini oshirish va yuqori qo'shimcha qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarish ustuvor yo'nalishlardan biri etib belgilangan [4]. Hozirda O'zbekiston trikotaj sanoatida sport mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi hali ham to'liq potentsialiga erishmagan, xususan, zamonaviy texnologiyalarga asoslangan, energiya samaradorligini ta'minlovchi va jahon standartlariga javob beradigan erkaklar sport trikotaji korxonalarini tashkil etishda tizimli yondashuvlar va kompleks loyihalashga ehtiyoj mavjud [5]. Ushbu bo'shliqni to'ldirish orqali import o'rnini bosuvchi va eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarish imkoniyati yaratiladi, shu bilan birga yangi ish o'rinlari tashkil etilib, hududlarning iqtisodiy rivojlanishiga hissa qo'shiladi [6]. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy adabiyotlarda turlicha yoritilgan. Jahon miqyosida trikotaj ishlab chiqarishni tashkil etish va boshqarish bo'yicha ko'plab tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, Porter M. E. (1985) o'zining "Raqobat ustunligi" asarida ishlab chiqarish strategiyasining korxona samaradorligiga ta'sirini tahlil qilib, to'qimachilik sanoati uchun raqobatbardosh strategiyalarni shakllantirish bo'yicha nazariy asoslarni yaratgan [7]. Kaplan R.S. va Norton D.P. (1992) tomonidan taklif etilgan "Balanslashtirilgan ko'rsatkichlar tizimi" (Balanced Scorecard) zamonav ...