KURS ISHI

KIRISH Bugungi globallashuv davrida ingliz tilini o‘rganish va o‘rgatish jahon ta’lim tizimining ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Jahon miqyosida ingliz tilini ikkinchi til sifatida o‘rganuvchilar soni 1,5 milliarddan oshadi, bu esa til ta’limi bozorining yillik hajmini 60 milliard AQSh dollariga yetkazgan [1]. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 19-maydagi PQ-5117-sonli qarorida ilg‘or xorijiy tajribalar asosida ta’lim jarayonini tubdan takomillashtirish zaruriyati belgilangan bo‘lib [2], bu til o‘qitish metodikasiga ham bevosita taalluqlidir. O‘zbekistonda xorijiy tillarni o‘rganuvchilar soni so‘nggi besh yilda o‘rtacha 18% ga oshgan bo‘lib [O‘zR Statistika agentligi, 2024], ayniqsa ingliz tiliga bo‘lgan talab yuqoridir. Joriy yilda oliy ta’lim muassasalariga ingliz tili yo‘nalishlariga qabul kvotalari 15% ga oshirilgan [Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi, 2023], bu esa malakali ingliz tili mutaxassislariga bo‘lgan ehtiyojni yanada kuchaytirmoqda. Ushbu raqamlar ingliz tili ta’limining mamlakat iqtisodiyoti va ijtimoiy rivojlanishi uchun naqadar muhimligini yaqqol ko‘rsatadi. Ingliz tili o‘qitish jarayonida o‘quvchilar tomonidan yo‘l qo‘yiladigan xatolar va ularning intertil rivojlanishi masalasi til o‘zlashtirish samaradorligini oshirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Bugungi kunda an’anaviy xato tuzatish usullari ko‘pincha intertilning murakkab dinamikasini to‘liq hisobga olmaydi, natijada o‘quvchilar ma’lum xato turlarini uzoq vaqt davomida takrorlaydi (fossilizatsiya). Bu holat o‘quvchilarning kommunikativ kompetensiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatib, ularning tilni erkin qo‘llashiga to‘sqinlik qiladi. O‘zbekiston ta’lim tizimida xato tahlili va intertil rivojlanishi nazariyasini amaliy metodikaga integratsiya qilish bo‘yicha tizimli va kompleks yondashuvlar yetarli darajada ishlab chiqilmaganligi sababli, pedagoglar ko‘pincha xatolarni tahlil qilish va tuzatishda aniq strategik yo‘nalishlarga ega emaslar. Bu esa o‘quvchilarning barqaror til rivojlanishiga erishishda sezilarli qiyinchiliklarni keltirib chiqarmoqda, ya’ni til o‘rganish jarayonini tezlashtirish va o‘quv samaradorligini 20-25% ga oshirish imkoniyatlari to‘liq ishga solinmayapti [3]. Mavzuning o‘rganilganlik darajasiga kelsak, xato tahlili (Error Analysis) va intertil (Interlanguage) nazariyalari ikkinchi tilni o‘zlashtirish (L2 o‘zlashtirish) sohasida ko‘ ...