KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yil holatiga ko'ra mamlakatimizda 3 yoshdan 7 yoshgacha bo'lgan bolalarning maktabgacha ta'lim bilan qamrovi 74.3% ga yetgan [1]. Ushbu ko'rsatkich, respublikada bolalar rivojlanishiga e'tiborning ortib borayotganini aks ettirsa-da, ta'lim-tarbiya jarayonlarida innovatsion usullarni qo'llashga bo'lgan ehtiyojni ham yorqin namoyon etadi. Xususan, Jahon Banki hisobotlariga ko'ra, bolalarning kognitiv va ijtimoiy-emotsional rivojlanishiga investitsiya qilingan har bir dollar kelajakda iqtisodiy o'sishga yetti dollar miqdorida foyda keltiradi [2]. Bu esa, ertak kabi an'anaviy, ammo samarali vositalarni zamonaviy pedagogik yondashuvlar bilan uyg'unlashtirish orqali bolalarning bilish jarayonlarini rivojlantirishga qaratilgan tadqiqotlarning dolzarbligini yanada oshiradi. Bugungi axborotlashgan jamiyatda bolalarning ma'naviy-axloqiy va intellektual salohiyatini oshirish, ularning ijodiy tafakkurini shakllantirish muhim strategik vazifa hisoblanadi. An'anaviy ta'lim metodlari ko'pincha bilish jarayonlarining faqat ayrim jihatlariga e'tibor qaratib, bolaning kompleks rivojlanishini to'liq qamrab ololmaydi. Ertaklar esa, o'zining fantaziya, sehrli unsurlar va axloqiy qadriyatlarni singdirish xususiyatlari bilan bolaning idrok, xotira, diqqat, tafakkur va tasavvur kabi bilish jarayonlarini bir butunlikda rivojlantirish uchun noyob imkoniyat yaratadi. Hozirgi kunda, ta'lim tizimida ertaklarning ushbu fundamental rolini chuqur ilmiy asosda o'rganish, uning pedagogik va psixologik salohiyatini to'liq ochib berish va amaliyotga joriy etishda bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Jumladan, ertak terapiyasi kabi innovatsion yondashuvlarni joriy etish mexanizmlari, ularning bolalar psixologiyasiga ta'sirini miqdoriy baholash usullari va iqtisodiy asoslari hali to'liq o'rganilmagan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda keng qamrovli tadqiqotlar obyekti bo'lgan. Psixologiya va pedagogika sohasining yetakchi olimlari, jumladan, V.Ya. Propp (1928) ertaklarning morfemik tahlilini taklif qilib, ularning strukturalarini kichikroq, takrorlanuvchi funksiyalarga ajratish usulini ishlab chiqdi va bu bilan ertakshunoslikka yangi ilmiy yondashuvni olib kirdi [3]. Bruno Bettelheim (1976) o'zining "The Uses of Enchantment" asarida ertaklarning bolalar psixologiyasiga ta's ...