KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonning kimyo sanoati sohasi so'nggi yillarda sezilarli o'sishni namoyish etmoqda, jumladan, 2023-yilda ishlab chiqarish hajmi 2022-yilga nisbatan 14,5% ga oshgan [1]. Bu o'sishga qaramay, texnologik jarayonlarni, xususan, filtrlash tizimlarida konsentratsiya nazoratini avtomatlashtirish darajasi hanuzgacha ko'pgina korxonalarda optimal darajada emas. Misol uchun, respublikadagi yirik kimyo majmualarida ishlab chiqarish jarayonlarining atigi 60% ga yaqini to'liq avtomatlashtirilgan bo'lib, bu raqam rivojlangan mamlakatlardagi o'rtacha 85-90% ko'rsatkichdan ancha pastdir [2]. Filtrlash tizimlari samaradorligini oshirish va mahsulot sifatini ta'minlashda konsentratsiyani avtomatik boshqarish tizimlari (ABT) hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ularning turg'unligi va ishonchliligi bevosita ishlab chiqarish xarajatlari, mahsulot sifati va ekologik xavfsizlikka ta'sir qiladi. Ushbu kurs ishi aynan shunday tizimlarning turg'unligini tahlil qilishga qaratilgan bo'lib, bu ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirish va raqobatbardoshlikni oshirish uchun zarurdir. Filtrlash tizimlarida konsentratsiyani ABTning turg'unligi masalasi sanoat jarayonlarini avtomatlashtirish sohasida tobora dolzarb tus olmoqda. Samarali konsentratsiya nazorati yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqarishni ta'minlash bilan birga, xomashyo va energiya sarfini optimallashtirishga ham xizmat qiladi. Avtomatik boshqaruv tizimlarining turg'unligini ta'minlash, ularning tashqi buzilishlarga va ichki parametrlarning o'zgarishiga chidamliligini oshirishga imkon beradi, bu esa ishlab chiqarishdagi uzilishlar xavfini kamaytiradi va umumiy operatsion xarajatlarni qisqartiradi [3]. Ushbu tadqiqot aynan shu yo'nalishdagi bo'shliqlarni to'ldirishga, mavjud muammolarga yechim topishga va konsentratsiya ABTining turg'unligini oshirish bo'yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon miqyosida ko'plab tadqiqotlar o'tkazilgan. Masalan, X. Smits (2018) o'z tadqiqotida PID boshqaruvchilarining filtrlash jarayonlarida konsentratsiya nazoratidagi samaradorligini tahlil qilib, ularning turg'unlik shartlarini Lyapunov funksiyasi yordamida isbotladi [4]. Y. Tanaka (2020) esa Model Predictive Control (MPC) yondashuvini qo'llagan holda, konsentratsiya ABTining dinamik xususiyatlarini optimallashtirish bo'yicha yangi algoritmlarni taklif qildi va ularni ...