KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda maktabgacha ta'lim muassasalariga qamrov 2017 yildagi 27.7% dan 2023 yilda 74.4% ga yetdi, bu o'sish davlat tomonidan soha rivojiga qaratilayotgan e'tiborni aks ettiradi [1]. Biroq, PISA (Xalqaro o'quvchilar baholash dasturi) testlarida O'zbekistonning hozircha ishtirok etmayotgani va qo'shni davlatlar natijalarining o'rtachadan pastligi mintaqadagi ta'lim sifati borasida hali qilinishi kerak bo'lgan ishlar ko'pligini ko'rsatadi. Finlandiya esa PISA testlarida muntazam ravishda yuqori o'rinlarni egallab keladi, bu ularning ta'lim tizimi, shu jumladan maktabgacha ta'limga berilayotgan e'tibor va uning samaradorligidan dalolat beradi [2]. Shu sababli, Finlandiya tajribasini chuqur o'rganish va O'zbekiston sharoitiga moslashtirish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Finlandiya maktabgacha ta'lim tizimining asosiy tamoyillari – o'yin orqali o'qitish (play-based learning), pedagogik avtonomiya, inklyuziv ta'lim va bolaning kognitiv rivojlanishiga kompleks yondashuv – O'zbekistonda mavjud bo'lgan ayrim muammolarga yechim taklif qilishi mumkin. Jumladan, O'zbekistonda maktabgacha ta'lim dasturlarining ayrim hollarda haddan tashqari akademiklashuvi, o'qituvchilarning metodik erkinligining cheklanganligi, maxsus ehtiyojli bolalarni inklyuziv ta'limga jalb qilishda duch kelinayotgan qiyinchiliklar, shuningdek, moliyaviy barqarorlikni ta'minlash masalalari hal etilmagan qator muammolardan hisoblanadi [3]. Finlandiya tajribasi orqali bu muammolarga innovatsion va samarali yechimlar topish, ta'lim sifati va bolalarning har tomonlama rivojlanishini ta'minlash imkoniyati mavjuddir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turli darajada bo'lib, Finlandiya ta'lim modeli ko'plab xorijiy tadqiqotchilar diqqat markazida bo'lgan. Pasi Sahlberg (2015) o'zining "Finnish Lessons" asarida Finlandiya ta'limidagi muvaffaqiyat omillarini, jumladan, maktabgacha ta'limning o'rni va pedagoglarning yuqori malakasini chuqur tahlil qilgan [4]. Tiina Rinta-Kahila (2018) bolalarning erta yoshdagi rivojlanishida o'yin orqali o'qitishning muhimligini va uning Finlandiya kurikulumiga qanday integratsiya qilinganini ko'rsatib bergan [5]. Jonna Kulmakaarto (2020) esa inklyuziv ta'lim tamoyillarining Finlandiya maktabgacha ta'lim muassasalarida amaliy tatbiqini o'rganib, har bir bolaning individual ehtiyojlarini qondirish mexanizmlarini yoritgan [6]. Shuningdek, ...