KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi ma’lumotlariga koʻra, XX asr boshlarida Markaziy Osiyo ziyolilari merosini oʻrganishga bagʻishlangan ilmiy tadqiqotlar soni soʻnggi besh yilda 30% ga oshgan [1]. Xususan, Jadidchilik davri mutafakkirlarining ilmiy va madaniy merosiga bagʻishlangan xalqaro konferensiyalar va seminarlar soni 2019-yildan 2023-yilgacha 45% ga oʻsdi [2]. Bu koʻrsatkichlar Fitrat kabi shaxslarning ilmiy asarlarini chuqur oʻrganishga boʻlgan talabning ortib borayotganini koʻrsatadi. Jahon miqyosida postkolonial tadqiqotlar va madaniy merosni qayta baholash harakatlari doirasida Fitratshunoslikning ahamiyati yil sayin oshib bormoqda, chunki Fitratning asarlari nafaqat milliy oʻzlikni anglash, balki zamonaviy ilm-fan va ta’lim tizimlarining rivojlanishi uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi [3]. Ushbu tadqiqot Fitratning ilmiy merosini chuqur tahlil qilish orqali bugungi kunda dolzarb boʻlgan ilmiy va amaliy masalalarga yechim topishga qaratilgan boʻlib, uning asarlarining xorijiy til (ingliz tili) fanidagi oʻrni va ta’sirini baholashga xizmat qiladi. Ushbu mavzu bugungi kunda oʻzining dolzarbligini bir qator hal etilmagan muammolar va yangi tadqiqot ehtiyojlari bilan namoyon etmoqda. Fitratning ilmiy asarlari, jumladan, tilshunoslik, adabiyotshunoslik, pedagogika va falsafa sohasidagi qarashlari hali toʻliq tahlil qilinmagan va zamonaviy ilm-fan yutuqlari nuqtai nazaridan qayta baholanishga muhtoj [5]. Xususan, uning asarlarining xorijiy tillarga tarjima qilinishi va xalqaro miqyosda oʻrganilish darajasi pastligi qayd etilmoqda, bu esa Fitrat merosini global ilmiy hamjamiyatga tanitishda jiddiy toʻsiqlarni yuzaga keltirmoqda [6]. Shu bilan birga, uning ilmiy metodologiyasi va gʻoyalarining zamonaviy ilmiy yondashuvlar (masalan, hermenevtika, postkolonial nazariya) bilan uygʻunligini tadqiq etish muhim ilmiy boʻshliqni toʻldiradi. Mazkur kurs ishi Fitratning ilmiy asarlarini chuqur va har tomonlama tahlil qilish orqali bu boʻshliqlarni bartaraf etishga, uning ilmiy merosining bugungi kundagi ahamiyatini ochib berishga va kelajakdagi tadqiqotlar uchun yangi yoʻnalishlarni belgilashga intiladi. Fitratning ilmiy merosini oʻrganish sohasida jahon olimlari tomonidan muhim tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, Edvard Said (1978) oʻzining "Sharqshunoslik" asarida Sharq madaniyatini Gʻarb nuqtai nazaridan tahlil qilishdagi muammolarni koʻrsat ...