KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda O‘zbekistonda xalqaro PISA tadqiqotlarida o‘quvchilarning tabiiy fanlar bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkichi 400 ballni tashkil etdi, bu OECD mamlakatlari o‘rtacha ko‘rsatkichidan (485 ball) sezilarli darajada pastdir [1]. Xususan, fizika fanidan masalalarni yechish ko‘nikmalarining sustligi, ushbu fan bo‘yicha umumiy ballar kamayishiga asosiy omillardan biri bo‘lib qolmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 29-oktabrdagi “Ilm-fan va ta’lim sohasini rivojlantirishning dolzarb masalalari to‘g‘risida”gi PQ-4876-son qarorida ta’lim jarayonini xalqaro standartlarga moslashtirish, ayniqsa tabiiy fanlar bo‘yicha o‘quvchilarning amaliy ko‘nikmalarini shakllantirish muhim vazifa sifatida belgilangan [2]. Ushbu muammoning hal etilishi ta’lim sifatini oshirish bilan birga, mamlakatning ilmiy-texnik salohiyatini mustahkamlashga ham xizmat qiladi. Fizika fanidan masalalar ishlash darslarining samaradorligini oshirish bugungi kunda juda dolzarb masala bo‘lib, bu nafaqat o‘quvchilarning nazariy bilimlarini mustahkamlash, balki ularda tanqidiy fikrlash, muammolarni hal qilish va ijodiy yondashuv ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun ham zarurdir. Global mehnat bozorida STEAM kompetensiyalarga bo‘lgan talabning ortishi [3], o‘quvchilarni zamonaviy texnologiyalarga tayyorlashni taqozo etadi, bu esa fizika fanini puxta o‘zlashtirish orqali amalga oshiriladi. Hozirgi kunda an’anaviy o‘qitish metodlari ko‘pincha o‘quvchilarning faol ishtirokini ta’minlay olmaydi va ularda fanlarga bo‘lgan qiziqishni pasaytiradi. Shu bois, fizika fanidan masala ishlash darslarini tashkil qilishning yangi, samarali shakl va metodlarini izlash, mavjud muammolarni aniqlash va ularga amaliy yechimlar taklif qilish muhim ahamiyat kasb etadi. Fizika fanidan masala ishlash metodikasini o‘rganish va takomillashtirish bo‘yicha xalqaro miqyosda ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Jean Piaget (1936) kognitiv rivojlanish nazariyasi orqali o‘quvchilarning muammolarni hal qilishda mustaqil fikrlash va tajriba orqali o‘rganish muhimligini ta’kidlagan [5]. David Kolb (1984) o‘zining empirik o‘rganish sikli modelida nazariy bilimlarni amaliy tajriba bilan bog‘lash zarurligini ko‘rsatgan, bu ayniqsa fizika masalalarini yechishda katta ahamiyatga ega [6]. Ken Robinson (2006) ijodkorlik va ta’limdagi innovatsiyalarni targ‘ib qilib, ta’lim jarayonida o‘quvchilarning shaxsiy salohiyatini r ...