KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, 2022-2023 o'quv yilida umumta'lim maktablarining 9-sinf bitiruvchilarining atigi 18.5% i [1] fizikani chuqurlashtirilgan darajada o'rganishga qiziqish bildirgan, bu esa mamlakatning STEM (ilm-fan, texnologiya, muhandislik va matematika) yo'nalishlari bo'yicha malakali mutaxassislarga bo'lgan ehtiyojini qondirishda jiddiy to'siq bo'lib qolmoqda. Oliy ta'lim muassasalariga kirish imtihonlarida fizika fanidan o'rtacha ballar so'nggi uch yilda 12.7% ga pasayganligi [2], ta'lim tizimida fizika o'qitish metodikasi bo'yicha mavjud muammolarni yaqqol ko'rsatib turadi. Xalqaro PISA (The Programme for International Student Assessment) baholash dasturlarining 2022-yilgi natijalariga ko'ra, O'zbekiston o'quvchilarining tabiiy fanlar bo'yicha muammolarni hal qilish ko'nikmalari o'rtacha xalqaro ko'rsatkichdan 15 ballga past [3], bu esa ularning mustaqil fikrlash va ijodiy yondashuvni talab qiladigan vaziyatlarga tayyor emasligini bildiradi. Shu bilan birga, Jahon Iqtisodiy Forumi (2023) hisobotiga ko'ra, 2027 yilga borib dunyo mehnat bozorida tanqidiy fikrlash, innovatsion yondashuv va muammolarni hal qilish ko'nikmalariga ega mutaxassislarga bo'lgan talab 35% ga oshishi kutilmoqda [4], bu esa ta'lim tizimiga innovatsion va samarali metodlarni joriy etishni taqozo etadi. An'anaviy, reproduktiv ta'lim metodlari zamonaviy talablarga to'liq javob bermayapti, chunki ular ko'pincha o'quvchilarni passiv tinglovchi holatiga tushirib, ularda mustaqil fikrlash, tahlil qilish va ijodiy yechim topish ko'nikmalarining yetarli darajada shakllanmasligiga olib kelmoqda. Ayniqsa, fizika kabi aniq fanlarda nazariy bilimlarni amaliyot bilan bog'lay olmaslik, murakkab masalalarni yechishda qiyinchiliklarga duch kelish va bu jarayonda o'quv motivatsiyasining pasayishi jiddiy muammo hisoblanadi. Bugungi globallashuv davrida ilm-fan va texnologiyalar tez rivojlanib borayotgan bir sharoitda, o'quvchilarni faqatgina ma'lumotlar bilan boyitish emas, balki ularni bilim olishga, muammolarni aniqlashga va ularga mustaqil yechim topishga o'rgatish asosiy vazifaga aylanmoqda. Muammoli ta'lim metodi bu vazifani samarali bajarishga qodir bo'lgan pedagogik texnologiyalardan biri bo'lib, u o'quvchilarda izlanuvchanlik, tadqiqot qilish, tanqidiy fikrlash va hamkorlikda ishlash kabi muhim kompetensiyalarn ...