KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda geofizik ma’lumotlarga ishlov berish va ularni samarali tahlil qilish neft va gaz, tog'-kon sanoati hamda gidrogeologiya sohalarida o'ta muhim ahamiyat kasb etmoqda. O'zbekistonning uglevodorod xomashyo bazasini mustahkamlash strategiyasiga muvofiq, geologiya-qidiruv ishlarining hajmi yildan yilga ortib bormoqda. Xususan, 2023-yilda respublikada neft va gaz qidirishga yo'naltirilgan sarmoyalar hajmi 2022-yilga nisbatan 15% ga o'sib, 1.2 milliard dollarni tashkil etdi [1]. Bu esa olingan geofizik ma’lumotlarning sifatli va tezkor qayta ishlanishini ta’minlash zaruratini yuzaga keltiradi. Shuningdek, togʻ-kon sanoatida, masalan, mis va oltin zaxiralarini aniqlashda zamonaviy geofizik tadqiqot usullaridan foydalanish 2023-yilda 2022-yilga nisbatan 20% ga oshdi, bu esa konlarni o'zlashtirish samaradorligini 10-15% ga oshirish imkonini beradi [2]. Ushbu o'sishlar, o'z navbatida, Geosoft kabi dasturiy ta’minotlarga bo'lgan talabni oshirmoqda, chunki ular murakkab ma'lumotlar massivini tahlil qilish va aniq modellar yaratishda yordam beradi. Mazkur tadqiqot mavzusi, ya'ni Geosoft dasturining geofizik ma’lumotlarga ishlov berish imkoniyatlari hozirgi kunda geologiya va geofizika sohasidagi eng dolzarb muammolardan birini hal etishga qaratilgan. Hozirgi kunda O'zbekiston geologiya sohasida xalqaro standartlarga mos, yuqori aniqlikdagi geofizik modellar yaratishda muayyan muammolarga duch kelmoqda. Jumladan, mavjud dasturiy ta'minotlarning cheklangan funksional imkoniyatlari, ma'lumotlarni birlashtirishda yuzaga keladigan qiyinchiliklar va mutaxassislarning zamonaviy dasturlar bilan ishlash ko'nikmalarini oshirish zarurati kabi masalalar hal etilmagan. Misol uchun, geofizik ma’lumotlarni interpretatsiya qilishda qo'lda bajariladigan operatsiyalar xatolik ehtimolini oshirib, loyihalar muddatini 15-20% ga uzaytirishga sabab bo'lmoqda [3]. Geosoft kabi dasturiy komplekslar bu muammolarni bartaraf etish, geofizik ma’lumotlarni avtomatlashtirilgan tarzda qayta ishlash, chuqur tahlil qilish va yuqori aniqlikdagi uch o'lchamli modellar yaratish orqali yerosti resurslarini aniqroq baholash imkonini beradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasiga nazar tashlaydigan bo'lsak, xalqaro miqyosda geofizik ma’lumotlarga ishlov berish va modellashtirish sohasida qator muhim tadqiqotlar amalga oshirilgan. Masalan, J.A. Vozoff (1989) geofizik ma’lumotlarni inversiya ...