KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasida qurilish materiallari sanoati soʻnggi yillarda jadal rivojlanib bormoqda, bu esa yuqori sifatli va samarador bogʻlovchi moddalarga boʻlgan talabni oshirmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda qurilish ishlari hajmi 110 trillion soʻmdan oshdi, bu 2022-yilga nisbatan 6.8% oʻsishni koʻrsatadi [1]. Bu oʻsish, asosan, sement va boshqa bogʻlovchi moddalarga boʻlgan talabni keskin oshirdi. Xususan, 2023-yilda Oʻzbekistonda 13.5 million tonna sement ishlab chiqarilgan boʻlsa-da, bozordagi talabni toʻliq qondirish va qurilish sifatini yanada oshirish uchun yangi turdagi, energiya samaradorligi yuqori va ekologik toza bogʻlovchi moddalarni joriy etish zarurati sezilmoqda [2]. Jahon qurilish bogʻlovchi moddalari bozori hajmi 2023-yilda taxminan 290 milliard dollarni tashkil etgan va har yili oʻrtacha 4.5% oʻsishi prognoz qilinmoqda, bu esa gips-sement pusolan bogʻlovchi moddalarning global ahamiyatini koʻrsatadi [3]. Mazkur turdagi bogʻlovchi moddalar tez qotishi, mustahkamligi yuqoriligi va arzonligi bilan ajralib turadi, shuningdek, sement ishlab chiqarishga nisbatan kamroq energiya talab qiladi va karbonat angidrid chiqindilarini kamaytiradi. Anʼanaviy sement ishlab chiqarish jarayonida yuqori harorat talab qilinishi tufayli sezilarli miqdorda energiya sarflanadi va atmosfera karbonat angidridi chiqindilari hosil boʻladi, bu esa ekologik muammolarni keltirib chiqaradi. Xalqaro energiya agentligi (IEA) maʼlumotlariga koʻra, sement sanoati global karbonat angidrid chiqindilarining taxminan 7-8% ini tashkil etadi [4]. Shu nuqtai nazardan, gips, sement va pusolan qoʻshimchalariga asoslangan kompozitsion bogʻlovchi moddalarni ishlab chiqarish nafaqat resurslarni tejash, balki atrof-muhitga salbiy taʼsirni kamaytirish imkonini beradi. Gips-sement pusolan bogʻlovchi moddalar beton va qurilish eritmalarining chidamliligini oshirishga, suvga chidamliligini yaxshilashga va agressiv muhitga qarshiligini kuchaytirishga xizmat qiladi. Oʻzbekistonda gips va tabiiy pusolan xomashyosi zaxiralari yetarli boʻlganligi sababli, bunday turdagi bogʻlovchi moddalar ishlab chiqarish korxonasini loyihalash mamlakatning qurilish sanoati barqaror rivojlanishiga muhim hissa qoʻshishi mumkin. Bu esa innovatsion yechimlar orqali energiya samaradorligini oshirish va mahalliy xomashyodan maksimal darajada foyd ...