KURS ISHI

KIRISH Globalizatsiya sharoitida xalqaro savdoning rivojlanish tendensiyalari iqtisodiy o'sish va barqarorlikni ta'minlashda fundamental ahamiyat kasb etadi. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda O'zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard AQSH dollarini tashkil etdi, bu 2022-yilga nisbatan 10,9% ga ko'pdir [1]. Jumladan, eksport hajmi 24,5 milliard dollarni, import hajmi esa 38,1 milliard dollarni tashkil etdi [1]. Jahon Savdo Tashkiloti (JST) hisobotlariga ko'ra, 2023-yilda global tovar savdosi hajmi 25,3 trillion AQSH dollariga yetdi [2]. Bu raqamlar, global miqyosda va O'zbekiston sharoitida xalqaro savdoning iqtisodiyotdagi muhim rolini yaqqol ko'rsatadi. Raqamli savdo global savdo hajmining 15% dan ortig'ini tashkil etadi va yiliga o'rtacha 12% ga o'sib bormoqda [3], bu esa elektron tijoratning umumiy iqtisodiyotga ta'sirini yanada kuchaytirmoqda. Xususan, O'zbekistonda elektron tijorat bozorining hajmi 2023-yilda 20 trillion so'mdan oshdi, bu o'tgan yilga nisbatan 40% o'sishni anglatadi [4]. Ushbu o'sish sur'atlari xalqaro savdoda yangi imkoniyatlar ochib berar ekan, ayni paytda proteksionizm siyosatining kuchayishi, global qiymat zanjirlaridagi uzilishlar va geosiyosiy keskinliklar kabi qator muammolarni ham yuzaga keltirmoqda. Bugungi kunda xalqaro savdo global iqtisodiy transformatsiyalar, texnologik inqiloblar va geosiyosiy o'zgarishlar bilan bog'liq murakkab chaqiriqlar bilan yuzlashmoqda. Xususan, Jahon Bankining 2023-yilgi hisobotiga ko'ra, global iqtisodiy o'sish sur'atlari sekinlashayotgani sababli xalqaro savdo hajmi 2024-yilda 3% dan oshmasligi kutilmoqda [5]. Bu esa xalqaro savdoning barqaror rivojlanishi uchun yangi strategiyalar va moslashuvchan yondashuvlarni talab etadi. Ayniqsa, pandemiyadan keyingi davrda global qiymat zanjirlarining qayta konfiguratsiya qilinishi, raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi va iqlim o'zgarishi omillarining savdo siyosatiga ta'siri yanada dolzarb bo'lib qolmoqda. O'zbekistonning Jahon Savdo Tashkilotiga a'zo bo'lish jarayoni va savdo liberalizatsiyasi bo'yicha olib borayotgan islohotlari mamlakatning global savdo tizimiga integratsiyasini chuqurlashtirish imkoniyatini yaratadi, biroq bu jarayonlarda raqobatbardoshlikni oshirish, savdo to'siqlarini bartaraf etish va mahalliy ishlab chiqaruvchilarni qo'llab-quvvatlash masalalari hal etilmagan dolzarb m ...