KURS ISHI

KIRISH Globalizatsiya sharoitida xalqaro savdoning rivojlanish tendensiyalari bugungi kunda jahon iqtisodiyotining eng muhim harakatlantiruvchi kuchlaridan biri hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda O'zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard AQSh dollarini tashkil etib, 2022-yilga nisbatan 16,1% ga o'sdi [1]. Bu ko'rsatkichlar mamlakat iqtisodiyotida xalqaro savdoning o'rni tobora ortib borayotganini yaqqol ko'rsatadi. Jahon savdo tashkiloti (JST) hisobotiga ko'ra, global tovarlar va xizmatlar savdosi hajmi 2023-yilda 31 trillion AQSh dollaridan oshdi va 2024-yilda 3,3% ga o'sishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu raqamlar global iqtisodiy o'sishda xalqaro savdoning markaziy rolini tasdiqlaydi. Ayniqsa, raqamli savdo hajmining keskin oshishi diqqatga sazovordir. Jahon Bankining 2023-yilgi hisobotiga ko'ra, global elektron tijorat bozori 2022-yilda 5,7 trillion AQSh dollariga yetdi va 2027-yilgacha yillik o'rtacha 11,2% o'sishi kutilmoqda [3]. Bunday dinamik o'zgarishlar sharoitida O'zbekistonning xalqaro savdodagi raqobatbardoshligini oshirish, eksport salohiyatini mustahkamlash va jahon savdo tizimiga yanada integratsiyalashuvi strategik ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi hozirgi davrdagi geosiyosiy o'zgarishlar, global ta'minot zanjirlaridagi uzilishlar va texnologik inqiloblar bilan bevosita bog'liqdir. An'anaviy savdo modellari transformatsiyaga uchramoqda, proteksionizm tendensiyalari kuchaymoqda va bu xalqaro savdo munosabatlarida yangi qiyinchiliklar tug'dirmoqda. COVID-19 pandemiyasi davrida global ta'minot zanjirlarining mo'rtligi yaqqol namoyon bo'ldi, bu esa ko'plab mamlakatlarni savdo strategiyalarini qayta ko'rib chiqishga undadi. Jumladan, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Savdo va Taraqqiyot Konferensiyasi (UNCTAD) ma'lumotlariga ko'ra, 2020-yilda global savdo hajmi 5,3% ga kamaydi, ammo 2021-yilda 22,4% ga tiklandi, bu o'zgaruvchanlikka moslashish zaruratini ko'rsatadi [4]. Bunday sharoitda, xalqaro savdoni tartibga soluvchi mexanizmlarni takomillashtirish, savdo to'siqlarini kamaytirish va raqamli savdo imkoniyatlaridan samarali foydalanish global iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashda muhim rol o'ynaydi. O'zbekiston uchun JSTga a'zo bo'lish jarayoni, raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish va eksport tarkibini diversifikatsiya qilish masalalari ayniqsa dolzarb bo'lib, bu ...