KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-yilda tug'ilgan bolalar soni 968 mingdan oshib, aholi sonining 36,8 millionga yetishida muhim omil bo'ldi [1]. So'nggi yillarda mamlakatimizda demografik o'sish tendensiyasi kuzatilmoqda, xususan, 2022-yilda har 1000 nafar aholiga 22,2 nafar tug'ilish ko'rsatkichi qayd etilgan bo'lsa, 2023-yilga kelib bu raqam yanada ortdi [1]. Bu esa go'daklik davri (tug'ilgandan 1 yoshgacha) psixologiyasini chuqur o'rganish, bolalarning erta rivojlanishini qo'llab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish zaruratini kuchaytiradi. Dunyo miqyosida esa har yili 130 milliondan ortiq bola tug'iladi [2]. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko'ra, 5 yoshgacha bo'lgan bolalarning 20% gacha rivojlanishida qandaydir kechikishlar kuzatilishi mumkin, bu esa erta intervensiya dasturlarining naqadar muhim ekanligini ko'rsatadi [3]. Go'daklik davrida shakllanadigan kognitiv, emotsional va ijtimoiy ko'nikmalar insonning butun hayoti davomidagi salohiyati uchun asos bo'lib xizmat qiladi. Ushbu davrdagi har qanday noqulaylik yoki e'tiborsizlik, kelajakda o'rganish qobiliyatining pasayishi, ijtimoiy moslashuv muammolari va psixologik buzilishlarga olib kelishi mumkin [4]. Go'daklik davri inson hayotining eng muhim va tezkor rivojlanish bosqichidir. Bu davrda miya tuzilishi va funksiyalari intensiv ravishda shakllanadi, neyron aloqalar milliardlab miqdorda paydo bo'ladi [5]. Shu bilan birga, bu davrda bolaning hissiy bog'lanishlari, dunyoni idrok etishi, dastlabki muloqot ko'nikmalari va shaxsiyatining poydevori yaratiladi. Go'daklik davrining psixologik xususiyatlarini chuqur o'rganish, ularni to'g'ri tushunish va optimal rivojlanish sharoitlarini yaratish, nafaqat har bir bolaning shaxsiy salohiyatini ro'yobga chiqarishga yordam beradi, balki jamiyatning intellektual va ijtimoiy farovonligini ta'minlashda ham muhim rol o'ynaydi. Bugungi kunda, texnologik taraqqiyot, ijtimoiy o'zgarishlar va ekologik omillar fonida bolalar rivojlanishida yangi muammolar yuzaga kelmoqda. Masalan, smartfonlar va ekranli qurilmalardan erta yoshdan foydalanishning bolaning kognitiv va emotsional rivojlanishiga ta'siri, ijtimoiy izolyatsiya, ota-onalik stressi kabi masalalar dolzarb bo'lib qolmoqda [6]. Shu sababli, go'daklik davri psixologiyasini zamonaviy fan yutuqlari va amaliy tajriba asosida tizimli tahlil qilish, dolzarb muammolarni aniqlash va ularni hal etishga ...