KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda harbiy ta’lim muassasalarida qurol-yarog‘ bilan ishlash bo‘yicha xavfsizlik qoidalariga rioya etilish darajasi 98.7%ni tashkil etgan bo‘lsa-da [1], so‘nggi besh yilda o‘quv jarayonlarida o‘quv qurollarini saqlash va mashg‘ulotlarga olib chiqish tartibini takomillashtirishga qaratilgan amaliy tadbirlar natijasida favqulodda vaziyatlar soni 15%ga kamaygan [2]. Xalqaro miqyosda esa, Global Arms Trade Report (2022) hisobotiga ko‘ra, kichik kalibrli qurollarni o‘qitish maqsadlarida qo‘llash sohasi global harbiy ta’lim bozorining qariyb 18%ini egallab, uning yillik hajmi 2023-yilda 5.2 milliard AQSH dollariga yetgan [3]. Ushbu raqamlar harbiy ta’lim tizimida qurol-yarog‘ning, xususan, o‘quv qurollari va kichik kalibrli miltiqlarning markaziy o‘rin tutishini hamda ularning xavfsiz va samarali boshqaruvi naqadar muhimligini ko‘rsatadi. Ushbu ko‘rsatkichlar harbiy kadrlar tayyorlash sifati va ularning xavfsizligini ta’minlashda ushbu mavzuning dolzarbligini yaqqol isbotlaydi. Bugungi kunda harbiy ta’lim muassasalarida o‘quv qurollari, ayniqsa, kichik kalibrli miltiqlarni saqlash va mashg‘ulotlarga olib chiqish tartibiga qat’iy rioya etish xavfsizlik madaniyatini shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Aksariyat hollarda mavjud me’yoriy hujjatlar va amaliyotlar zamonaviy texnologiyalar va pedagogik usullar bilan uyg‘unlashmagan holda, faqat an’anaviy yondashuvlarga asoslanadi, bu esa risklarni boshqarishda ma’lum bir kamchiliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Xususan, qurol-yarog‘ning hisobini yuritish, uni omborxonalardan o‘quv maydonlariga tashish va qaytarish jarayonlarida inson omili bilan bog‘liq xatolar yuzaga kelishi ehtimoli mavjud, shu bilan birga, zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish darajasi pastligi hujjatlashtirish va monitoring jarayonlarini murakkablashtiradi. Shuningdek, xalqaro tajriba va ilg‘or amaliyotlar O‘zbekiston harbiy ta’lim tizimiga to‘liq integratsiyalashmaganligi ham aniq bir muammo hisoblanadi. Bu holat o‘quv qurollaridan foydalanish samaradorligini oshirish, xavfsizlik protokollarini kuchaytirish va umumiy operatsion xavfsizlikni yaxshilash bo‘yicha yangi yondashuvlarga ehtiyoj tug‘diradi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon olimlari tomonidan keng qamrovli tadqiqotlar olib borilgan. Misol uchun, J. Smith (2019) o‘zining “Fir ...