KURS ISHI

KIRISH Hisob-kitob ishlarining taraqqiy ettirilishida Islom dini sivilizatsiyasining roli va ahamiyati bo'yicha ushbu kurs ishi Islom iqtisodiyotining fundamental qoidalari asosida zamonaviy hisob-kitob tizimlarini tahlil qilishga qaratilgan bo'lib, bugungi kunda jahon miqyosida islomiy moliya sektorining jadal rivojlanishi fonida alohida dolzarblik kasb etadi. Global islomiy moliya bozori 2023-yil yakuniga ko‘ra, taxminan 4.5 trillion AQSH dollariga yetgan bo‘lib, yillik o‘sish sur’ati 10-12% oralig‘ida saqlanib qolmoqda [1]. Bu raqamlar islomiy moliyaviy xizmatlarga bo'lgan talabning barqaror ortib borayotganini va uning jahon iqtisodiyotidagi salmog'i oshib borayotganini yaqqol ko'rsatadi. O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatimizda so'nggi besh yilda islomiy moliyaviy mahsulotlarga bo'lgan qiziqish sezilarli darajada ortgan va ba'zi tijorat banklarida shariat tamoyillariga asoslangan xizmatlar portfeli o'rtacha 15-20% ga oshgan [2]. Xususan, O'zbekistonda halol investitsiyalar hajmi 2023-yilda 500 million AQSH dollarini tashkil etgan bo'lib, bu so'nggi uch yilda 30% ga o'sishni anglatadi [3]. Ushbu ko'rsatkichlar Islom iqtisodiyotining nazariy va amaliy jihatlarini, xususan, hisob-kitob ishlarini chuqur o'rganish zaruratini ta'kidlaydi. Ushbu mavzuning hozirgi kunda ahamiyati iqtisodiy barqarorlikni ta'minlash, iqtisodiy diversifikatsiyani kuchaytirish va etika hamda ijtimoiy mas'uliyat tamoyillariga asoslangan moliyaviy tizimni rivojlantirish zarurati bilan belgilanadi. An'anaviy moliya tizimida kuzatiladigan ba'zi inqirozlar va axloqiy dilemmalar fonida, islomiy moliya modeli o'zining ribo (foiz), gharar (noaniqlik) va maysir (qimor) kabi man etilgan operatsiyalardan xoli bo'lishi bilan muqobil va barqaror yechimlarni taklif etadi. O'zbekiston uchun islomiy hisob-kitob ishlarini rivojlantirish xalqaro islomiy moliya bozorlariga integratsiyalashuv, yangi investitsiya manbalarini jalb etish va aholining keng qatlami uchun moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish imkonini beradi. Biroq, bu sohada hali ham nazariy asoslarni milliy sharoitlarga moslashtirish, amaliy mexanizmlarni joriy etish, huquqiy-me'yoriy bazani takomillashtirish va mutaxassis kadrlar tayyorlash kabi qator hal etilmagan muammolar mavjud. Ayniqsa, islomiy hisob-kitob standartlarini mahalliy moliyaviy hisobot standartlariga integra ...