KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda tugʻish yoshidagi ayollar soni 2023-yilda 9.5 milliondan oshgan [1] va yiliga oʻrtacha 750 mingdan ortiq chaqaloq tugʻilmoqda [2]. Bu koʻrsatkichlar homiladorlik va tugʻruq bilan bogʻliq tibbiy xizmatlarga boʻlgan talabni oshirish bilan birga, perinatal davrda ayollarning psixologik salomatligini taʼminlash masalasini ham dolzarb qilmoqda. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, butun dunyo boʻylab homilador ayollarning taxminan 10-20% i homiladorlik depressiyasi yoki xavotir buzilishidan aziyat chekadi [3], Oʻzbekistonda esa bu koʻrsatkichlar boʻyicha aniq tizimli tadqiqotlar yetarli emas. Shuningdek, tugʻruqdan keyingi depressiya (TCD) dunyo miqyosida har 7-10 ayoldan birida uchraydi [4], bu esa ona va bola oʻrtasidagi bogʻlanishga, bolaning rivojlanishiga va oilaviy munosabatlarga salbiy taʼsir koʻrsatadi. Ushbu statistik maʼlumotlar homiladorlik va tugʻruq davrida ayollarning psixologik holatini chuqur oʻrganish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni hal etish yuzasidan tizimli yondashuvlarni ishlab chiqish zaruratini yaqqol koʻrsatib turibdi. Homiladorlik va tugʻruq — ayol hayotidagi eng muhim va murakkab davrlardan biri boʻlib, bu jarayon nafaqat fiziologik, balki psixologik jihatdan ham jiddiy oʻzgarishlarni oʻz ichiga oladi. Ona organizmida yuz beradigan gormonal oʻzgarishlar, ijtimoiy rollarning yangilanishi, ona boʻlish masʼuliyati bilan bogʻliq tashvishlar va oʻzgaruvchan turmush tarzi psixologik stress omillarini keltirib chiqarishi mumkin. Oʻzbekiston sharoitida, oilaviy qadriyatlar va anʼanaviy qarashlar ham ayollarning bu davrdagi psixologik holatiga sezilarli taʼsir koʻrsatadi. Biroq, koʻpgina hollarda, tibbiy tizimning asosiy eʼtibori jismoniy salomatlikka qaratilib, homiladorlik va tugʻruq bilan bogʻliq psixologik muammolar yetarli darajada eʼtiborga olinmay qoladi. Natijada, koʻplab ayollar psixologik qiyinchiliklar bilan yolgʻiz qolib, bu holat keyinchalik surunkali depressiya, xavotir buzilishlari va boshqa psixosomatik kasalliklarga olib kelishi mumkin [5]. Bu holat nafaqat ayolning oʻziga, balki oila aʼzolariga, xususan, yangi tugʻilgan chaqaloqning sogʻlom rivojlanishiga ham salbiy taʼsir koʻrsatadi. Shu sababli, perinatal psixologiya sohasidagi tadqiqotlarni kuchaytirish va amaliy yechimlarni taklif etish bugungi kunda dolzarb va zarur vazifa hisoblanadi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi tahl ...