KURS ISHI

KIRISH So‘nggi yillarda O‘zbekistonda axborot texnologiyalari sohasining jadal rivojlanishi, xususan, elektron tijoratning 2023-yil yakuniga ko‘ra 75% dan ortiq o‘sishi va onlayn xizmatlarga bo‘lgan talabning keskin ortishi, psixologik xizmatlar sohasida ham zamonaviy va ilmiy asoslangan baholash vositalariga ehtiyojni kuchaytirmoqda [1]. Psixologik testlar odatda 50 mlrd dollardan oshiq global bozor hajmini tashkil etayotgan bo‘lsa-da [2], O‘zbekistonda ulardan foydalanish ko‘rsatkichlari va mazkur sohadagi tadqiqotlar hali ham yetarlicha rivojlanmagan. Hozirgi vaqtda mamlakatimizda jismoniy va ruhiy salomatlikni muhofaza qilish, shaxsni rivojlantirish, ta'lim va ishga joylashish jarayonlarida psixologik diagnostika muhim rol o‘ynaydi. Shu bilan birga, testlarning milliy sharoitga mosligi, validligi, ishonchliligi va ulardan foydalanishning etikasiga oid muammolar dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Zamonaviy psixologiyada global miqyosda va mahalliy kontekstda testlarni qo‘llashda duch kelinayotgan ushbu murakkab masalalarni ilmiy asosda tahlil qilish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish zarurati sezilmoqda. Psixologik testlar sohasidagi tadqiqotlar o‘zining boy tarixiga ega bo‘lib, ushbu yo‘nalishda ko‘plab jahon olimlari o‘z hissalarini qo‘shganlar. Jon G ekman (2003) hissiy ifodalarning universal va madaniy xususiyatlarini o‘rganish bo‘yicha tadqiqotlari bilan hamda muomala jarayonida hissiyotlarni aniqlashga yordam beruvchi testlarni yaratishda muhim rol o‘ynagan. Reymond Katell (1971) 16 PF (Personality Factor) testini ishlab chiqish orqali shaxsiyatning asosiy omillarini aniqlashga qaratilgan tadqiqotlari bilan psixometrika rivojiga katta hissa qo‘shgan. Garri Eyzensky (1990) esa intellekt va uning turli jihatlari bo‘yicha ko‘plab izlanishlar olib borib, intellektual qobiliyatni o‘lchashda standartlashtirilgan testlarning ahamiyatini asoslab bergan. Charlz Spiderman (2004) esa psixologik o‘lchashning ishonchliligi va validligini baholash usullarini takomillashtirgan. O‘zbekistonlik olimlar, jumladan, A.S. Quronov (2015) o‘z tadqiqotlarida o‘zbek tilidagi psixologik testlarni yaratish va ularning madaniy moslashuvi masalalariga bag‘ishlab, O‘zbekiston sharoitida testlardan samarali foydalanish yo‘llarini ko‘rsatib bergan. Sh.A. Abdullayeva (2018) o‘zbekistonlik talabalarning intellektual rivojlanishini baholashga qaratilgan tadqiqotlari bilan ushbu sohada ...