KURS ISHI

KIRISH Huquqiy davlat modeli, zamonaviy jamiyatlarda barqarorlik, taraqqiyot va fuqarolar farovonligini ta’minlashning asosiy tamoyillaridan biri sifatida tobora ortib borayotgan ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda amalga oshirilgan keng qamrovli islohotlar natijasida huquqiy davlat qurish yo‘lidagi muhim qadamlar tashlandi. Xususan, 2023-yilda qabul qilingan Konstitutsiyaning yangi tahririda inson huquqlari va erkinliklarining ustuvorligi, qonun ustuvorligi hamda mustaqil sud hokimiyatining kafolatlari mustahkamlab qo‘yildi. Mamlakat iqtisodiyotining o‘sish sur’atlari, 2023-yilda yalpi ichki mahsulot (YIM) hajmining 6% ga o‘sgani [1] va 2024-yilda iqtisodiy o‘sish prognozi 6.3% ni tashkil etishi [2] huquqiy davlat tamoyillarining amaliyotda joriy etilishi bilan bevosita bog‘liq. Jahon Bankining "Global iqtisodiy istiqbollar" hisobotida ta'kidlanishicha, rivojlanayotgan mamlakatlarda huquqiy davlat asoslarining mustahkamlanishi to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmini o‘rtacha 1.5% dan 2% gacha oshirishga [3] va tadbirkorlik faoliyatini ertalab 10-12% ga kuchaytirishga olib keladi [4]. Korrupsiyani qisqartirish bo‘yicha O‘zbekistonning so‘nggi yillarda Transparency International tashkilotining "Korrupsiyani idrok etish indeksi" bo‘yicha 180 mamlakat orasida 2020-yildagi 146-o‘rindan 2023-yilda 121-o‘ringa ko‘tarilishi [5] huquqiy islohotlarning iqtisodiy natijalarga ijobiy ta’sir ko‘rsatayotganligidan dalolat beradi. Shu bilan birga, huquqiy davlat modelini shakllantirish va mustahkamlash jarayoni hali to‘liq yakunlanmagan. Qonun ustuvorligini amalda to‘liq ta’minlash, sud mustaqilligini yanada oshirish, davlat organlari faoliyatida shaffoflik va hisobdorlikni kuchaytirish, korrupsiya xavfini kamaytirish bo‘yicha dolzarb vazifalar mavjud. Ayniqsa, iqtisodiy faoliyat subyektlari uchun huquqiy muhitning barqarorligi va bashorat qilinadigan bo‘lishi investitsion jozibadorlikni oshirish, xususiy sektorni rivojlantirish va raqobatbardosh bozor iqtisodiyotini shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Bugungi kunda O‘zbekistonda tadbirkorlikka oid huquqbuzarliklar sonini kamaytirish, mulk huquqining daxlsizligini kafolatlash va biznesni yuritishda byurokratik to‘siqlarni bartaraf etish muammolari dolzarbligini saqlab qolmoqda. Huquqiy islohotlarning iqtisodiy samaradorligini chuqur tahlil qilish, mavjud kamchiliklarni an ...