KURS ISHI

KIRISH Ijtimoiy tarmoqlardan foydalanuvchilar soni global miqyosda 2023-yilda 4.95 milliardga yetgan bo‘lsa [1], O‘zbekistonda ushbu ko‘rsatkich 18.5 milliondan oshib, aholining qariyb 50%ini tashkil etdi [2]. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko‘ra, global miqyosda 15-29 yoshdagi yoshlar orasida ruhiy buzilishlar o‘lim sabablari orasida ikkinchi o‘rinda turadi [3]. Raqamli platformalarning hayotimizga integratsiyalashuvi bilan birga, ularning shaxs psixologik holatiga ta'siri tobora dolzarb muammoga aylanmoqda. O‘zbekiston kontekstida ham ijtimoiy media iste’moli yoshlar orasida keng tarqalgan bo‘lib, bu holat depressiya, tashvish, FOMO (Fear of Missing Out) va kiberbulling kabi salbiy oqibatlarning kuchayishiga olib kelishi mumkin [4]. Masalan, O‘zbekistonda yoshlar orasida o‘tkazilgan so‘rovnomalar ijtimoiy tarmoqlardan haddan tashqari foydalanish va ruhiy tushkunlik belgilari o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqlik borligini ko‘rsatadi, bu esa jamiyatda ushbu muammoga nisbatan tizimli yondashuv zaruratini taqozo etadi [5]. Bugungi kunda, ijtimoiy media va ruhiy salomatlik o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni tushunish va unga qarshi samarali choralar ishlab chiqish har qachongidan ham muhimdir. Ushbu mavzu bo‘yicha global tadqiqotlar soni ortib bormoqda, biroq O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan, madaniy o‘ziga xosliklarni hisobga oluvchi chuqur psixologik tahlillar hali yetarli darajada emas. Mamlakatimizda yoshlar orasida raqamli savodxonlikni oshirish, ijtimoiy media xavfsizligini ta'minlash va ruhiy salomatlikni muhofaza qilish bo‘yicha aniq mexanizmlar va strategik yondashuvlar ishlab chiqish zarurati mavjud [6]. Shuningdek, O‘zbekiston hukumati tomonidan qabul qilingan "Yoshlar siyosati to‘g‘risida"gi qonun va "Raqamli O‘zbekiston — 2030" strategiyasi doirasida ushbu muammoga e’tibor qaratilishi muhim amaliy ahamiyat kasb etadi [7]. Ijtimoiy media va ruhiy salomatlik masalasi bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab taniqli olimlar qimmatli tadqiqotlar olib borganlar. Jumladan, Jean M. Twenge (2017) o‘zining "iGen" asarida smartfonlar va ijtimoiy media yoshlar orasida depressiya va tashvish darajasining oshishiga qanday ta'sir ko‘rsatayotganini statistik ma'lumotlar bilan ko‘rsatib berdi [8]. Sherry Turkle (2011) "Alone Together" kitobida texnologiya, ayniqsa ijtimoiy media, insoniy aloqalarni qanday o‘zgartirayotganini va bu yolg‘izlik hi ...