KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda aholi psixologik salomatligini mustahkamlashga qaratilgan davlat dasturlari doirasida psixologik xizmat ko'rsatish sohasidagi investitsiyalar 2023 yilda 18% ga oshib, 150 milliard so'mdan oshdi [1]. Jumladan, umumta'lim maktablarida psixolog shtatlari soni 2022 yilga nisbatan 12% ga ko'payib, 15 mingdan oshdi [2]. Shu bilan birga, yoshlar orasida ijtimoiy moslashuv muammolari, jumladan, deviant xulq-atvor holatlari o'rtacha 5% ga o'sgani [3], shuningdek, oilaviy ajrimlar ko'rsatkichi 2023 yilda 11% ga yetgani [4] ijtimoiy psixologik yondashuvlarning dolzarbligini yaqqol ko'rsatmoqda. Global miqyosda esa ijtimoiy psixologik tadqiqotlar va amaliy dasturlarga ajratilayotgan mablag'lar yillik o'rtacha 7% o'sish bilan 2024 yilda 5 milliard dollarni tashkil etishi kutilmoqda [5], bu esa ushbu fan sohasining butun dunyo bo'ylab tobora ortib borayotgan ahamiyatini tasdiqlaydi. Hozirgi davrda jamiyatda kechayotgan murakkab ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy o'zgarishlar, axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi, shuningdek, global miqyosdagi pandemiya va ziddiyatlar aholining ijtimoiy-psixologik holatiga sezilarli ta'sir ko'rsatmoqda. Bu esa turli ijtimoiy guruhlar, ayniqsa yoshlar va oilalarda stress, depressiya, agressiya va boshqa salbiy holatlarning kuchayishiga olib kelmoqda. Mazkur muammolarni ilmiy asosda tahlil qilish, ularning kelib chiqish sabablarini aniqlash va samarali yechimlarni taklif etish ijtimoiy psixologiya fanining eng dolzarb vazifalaridan hisoblanadi. O'zbekistonda ijtimoiy psixologik tadqiqotlar natijalarini amaliyotga joriy etish orqali aholining psixologik farovonligini oshirish, ijtimoiy moslashuv muammolarini hal etish va sog'lom ijtimoiy muhitni shakllantirish bo'yicha kompleks yechimlar yetishmovchiligi sezilmoqda. Ijtimoiy psixologiya sohasida jahon olimlari tomonidan salmoqli tadqiqotlar olib borilgan. Kurt Levin (1940-yillar) guruh dinamikasi nazariyasini ishlab chiqib, guruh jarayonlarining shaxs xulq-atvoriga ta'sirini tahlil qilgan [6]. Solomon Asch (1950-yillar) konformizm hodisasini tajribalar orqali o'rganib, guruh bosimining shaxs qarorlariga ta'sirini ko'rsatgan [7]. Leon Festinger (1950-yillar) kognitiv dissonans nazariyasini yaratib, shaxsning o'z fikrlari va xatti-harakatlari o'rtasidagi nomuvofiqlikni bartaraf etish mexanizmlarini izohlagan [8]. Stanley Milgram (1960-yillar) hokimiyatga bo'ysunish ...