KURS ISHI

KIRISH Industrializatsiya siyosatining Markaziy Osiyo respublikalariga tadbiq etilishi mavzusi dolzarbligi shundaki, mintaqa davlatlari barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlash va global raqobatbardoshlikni oshirish uchun faol sanoatlashtirish jarayonlarini amalga oshirmoqda. Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan qabul qilingan strategiyalar natijasida 2023-yilda mamlakat sanoat ishlab chiqarish hajmi 660,7 trillion so‘mni tashkil etib, 2022-yilga nisbatan 5,6% ga o‘sishga erishdi [1]. Bu o‘sish sur’ati so‘nggi besh yilda kuzatilgan o‘rtacha yillik o‘sish sur’atidan (4,9%) yuqori bo‘lib, mamlakat iqtisodiyotida sanoatning ulushi yalpi ichki mahsulotning 27,2% ini tashkil etdi [1]. Mintaqaning boshqa davlatlarida ham shu kabi ijobiy tendensiyalar kuzatilmoqda; masalan, Qozog‘istonda 2023-yilda sanoat ishlab chiqarish hajmi 46,7 trillion tengega yetib, 3,4% ga o‘sgan bo‘lsa [2], Turkmanistonda tabiiy gaz, neft va to‘qimachilik sanoati hisobiga sanoat sektori 2023-yilda 8,2% o‘sish ko‘rsatkichini namoyon etdi [3]. Bu raqamlar Markaziy Osiyo davlatlari uchun sanoatlashtirish nafaqat iqtisodiy o‘sishning lokomotivi, balki bandlikni ta’minlash va aholi turmush darajasini oshirishning asosiy omili ekanligini ko‘rsatadi. Mavzuning bugungi kundagi ahamiyati shundaki, Markaziy Osiyo respublikalari mustaqillik yillarida asosan xomashyo eksportiga yo‘naltirilgan iqtisodiyotdan diversifikatsiyalangan, yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqaruvchi sanoatga o‘tish zaruriyati bilan duch kelmoqda. Jahon iqtisodiyotida global qiymat zanjirlarining (GVZ) o‘rni oshib borayotgan bir sharoitda, mintaqaning ushbu zanjirlarga integratsiyalashuvi faqat chuqur industrializatsiya orqali mumkin bo‘ladi. Biroq, industrializatsiya jarayonlari hali ham bir qator tizimli muammolar, jumladan, texnologik qoloqlik, kapital yetishmovchiligi, malakali kadrlar taqchilligi, bozorlardagi raqobat va infratuzilma kamchiliklari kabi masalalar bilan cheklangan. Ushbu tadqiqot aynan shu muammolarni chuqur tahlil qilib, mintaqa davlatlarining barqaror sanoat rivojlanishini ta’minlash bo‘yicha aniq tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan bo‘lib, bugungi globallashgan iqtisodiyotda ularning raqobatbardoshligini oshirish uchun zarur bo‘lgan strategik yechimlarni taqdim etadi. Industrializatsiya siyosati va uning mintaqaviy tadbiqi masalalari jahon miqyosida ...