KURS ISHI

KIRISH Jahon miqyosida raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi, xususan, 2023-yilda global raqamli texnologiyalar bozori hajmi 1.3 trln dollardan oshganligini ko'rsatmoqda [1]. O'zbekistonda ham ushbu tendensiya yaqqol sezilib, 2024-yilning birinchi choragida IT xizmatlari eksporti 178.7 million dollarga yetdi, bu o'tgan yilning shu davriga nisbatan 2.2 barobar ko'pdir [2]. Bunday sharoitda ta'lim tizimida, ayniqsa informatika ta'limida, raqamli kompetensiyalarni shakllantirish nafaqat zamonaviy talablarga javob berish, balki kelajak avlodni raqamli dunyoda muvaffaqiyatli faoliyat yuritishiga tayyorlashning muhim sharti hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan, informatika o'qituvchilarining o'zlari ham bu o'zgarishlarga moslashgan, yangi raqamli vositalar va metodlarni o'zlashtirgan bo'lishlari lozim. Biroq, ta'lim tizimidagi raqamli transformatsiya jarayonida o'qituvchilarning raqamli kompetensiyasini rivojlantirishga oid dolzarb muammolar hali ham to'liq hal etilgani yo'q, bu esa ta'lim sifatiga o'z ta'sirini ko'rsatmoqda. Mavzuning dolzarbligi hozirgi davrda raqamli texnologiyalarning hayotimizning barcha jabhalariga kirib borganligi va ta'lim jarayonidan ham chetda qolmayotganligi bilan belgilanadi. Informatika o'qituvchisining raqamli kompetensiyasini rivojlantirish nafaqat o'quvchilarga zamonaviy bilimlarni berish, balki ularda axborot savodxonligi, media savodxonligi, dasturlash ko'nikmalari kabi muhim yo'nalishlarda kompetensiyalarni shakllantirishni ham taqozo etadi. Hozirgi kunda O'zbekistonda informatika o'qituvchilarining raqamli kompetensiyasi darajasini aniqlash, ularni rivojlantirishning samarali mexanizmlarini yaratish va amaliyotga tatbiq etish bo'yicha tizimli tadqiqotlar yetishmayotganligi ushbu muammoning dolzarbligini yana bir bor ta'kidlaydi. Tadqiqotlar davomida aniqlanishi kerak bo'lgan asosiy masala, o'qituvchilarning raqamli kompetensiyalarini baholashning aniq mezonlari yo'qligi va ularni rivojlantirishga qaratilgan dasturlarning samaradorligini o'lchashning ilmiy asoslangan tizimi ishlab chiqilmaganligidir. Raqamli kompetensiya va uni shakllantirish masalasi jahon ta'lim falsafasida va pedagogik tadqiqotlarda muhim o'rin egallaydi. Masalan, K. P. Vesterinen (2017) tadqiqotlarida o'qituvchilarning raqamli kompetensiyasi o'quvchilarning raqamli fuqaroliklarini shakllantirishga bevosita ta'sir ko'rsatishini isbotlagan [3]. P. J. Lavic ...