KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 16-dekabrdagi “Xorijiy tillarni o‘rganish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-444-sonli qaroriga asosan, mamlakatimizda xorijiy tillarni, jumladan, ingliz tilini o‘rganishga bo‘lgan talab jadal o‘sib bormoqda. O‘zbekistonda ingliz tilini o‘rganuvchilar soni so‘nggi besh yilda 30% ga oshib, bugungi kunda 2 milliondan ortiq fuqarolarni tashkil etadi [1]. Bu esa ingliz tili o‘qitish metodikasi va o‘quv materiallarini takomillashtirish zaruriyatini yanada oshiradi. Global miqyosda, ingliz tili internetdagi kontentning 55% ini tashkil etadi va xalqaro muloqot, ta’lim, biznes hamda fan-texnika sohasida eng asosiy vosita hisoblanadi [2]. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, jahon bo‘ylab 1,5 milliarddan ortiq inson ingliz tilini o‘rganmoqda, ularning 75% i ikkinchi yoki uchinchi til sifatida o‘zlashtirmoqda [3]. Ingliz tilida gap tuzilishi, ya’ni sintaksisning chuqur tahlili tilni samarali o‘zlashtirish va undan to‘g‘ri foydalanish uchun fundamental ahamiyatga ega bo‘lib, nafaqat akademik doiralarda, balki amaliy muloqotda ham muhim rol o‘ynaydi. Ushbu mavzu bugungi kunda o‘zining dolzarbligini bir necha sabablarga ko‘ra saqlab qolmoqda. Birinchidan, ingliz tilini o‘rganuvchilar orasida gap tuzilishidagi xatolar keng tarqalgan bo‘lib, bu muloqot samaradorligini pasaytiradi va yozma ishlarda jiddiy muammolarga olib keladi. Jumladan, O‘zbekistondagi umumta’lim maktablari va oliy ta’lim muassasalarida olib borilgan monitoring natijalariga ko‘ra, talabalarning 60% dan ortig‘i sodda va murakkab gaplarni farqlashda hamda ularni to‘g‘ri tuzishda qiyinchiliklarga duch keladi [5]. Ikkinchidan, generativ grammatika va kognitiv grammatika kabi zamonaviy nazariy yondashuvlar doirasida ingliz tilida gap tuzilishini o‘rganish yangi imkoniyatlarni ochib beradi, biroq ularning amaliy qo‘llanilishi bo‘yicha chuqur tadqiqotlar yetarli emas. Hozirgi kunda mavjud o‘quv qo‘llanmalarida sintaktik qoidalar ko‘pincha an’anaviy usullar bilan tushuntiriladi, bu esa til o‘rganuvchilarning chuqur tushunishini qiyinlashtiradi. Uchinchidan, sun’iy intellekt va tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) texnologiyalarining rivojlanishi bilan birga, gap tuzilishining kompyuter lingvistikasi nuqtai nazaridan tahlili tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Shuningdek, xalqaro imtihonlarda (IELTS, TOEFL) yuqori ball olish uchun nafaqat ...