KURS ISHI

KIRISH Bugungi globallashuv va raqamli muloqot davrida tilning o‘zgaruvchan tabiati tobora ko‘proq e’tiborni tortmoqda. Xususan, ingliz tilida sleng va kollokvial leksikaning keng tarqalishi global miqyosda lingvistik tadqiqotlar uchun muhim ob’ektga aylangan. Jahon bo‘ylab internet foydalanuvchilarining 2023-yil holatiga ko‘ra 5.3 milliarddan oshgani [1], shu jumladan, ijtimoiy tarmoqlardan muntazam foydalanuvchilar sonining 4.9 milliardga yetgani [2] ushbu norasmiy til shakllarining misli ko‘rilmagan darajada tez tarqalishiga zamin yaratmoqda. Xalqaro telekommunikatsiya ittifoqining ma’lumotlariga ko‘ra, global internet trafigining 70% dan ortig‘ini videokontent va ijtimoiy media tashkil etadi [3], bu esa yoshlar va turli ijtimoiy guruhlar o‘rtasida sleng va kollokvializmlarning keng qo‘llanilishiga olib kelmoqda. Shu bilan birga, O‘zbekistonda ham internet foydalanuvchilarining soni 2024-yil boshida 32.5 milliondan oshdi [4], bu esa mamlakat aholisining qariyb 90% ini tashkil etadi. O‘zbekistonda ingliz tilini o‘rganuvchilar sonining yildan yilga ortib borishi, xususan, maktablar va oliy ta’lim muassasalarida ingliz tilini o‘qitishga qaratilgan davlat dasturlari natijasida 2023-yil holatiga ko‘ra 1.5 milliondan ortiq o‘quvchi ingliz tilini faol o‘rganmoqda [5]. Bu raqamlar ingliz tilining norasmiy shakllarini, ya’ni sleng va kollokvial leksikani tadqiq qilishning nafaqat umumiy tilshunoslik uchun, balki o‘zbekistonlik til o‘rganuvchilari va o‘qituvchilari uchun ham dolzarb ekanligini ko‘rsatadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi shundaki, til global muloqot vositasi sifatida doimiy ravishda rivojlanib borar ekan, rasmiy va akademik me’yorlar bilan bir qatorda norasmiy leksik qatlam ham uning ajralmas qismiga aylanmoqda. Sleng va kollokvializm nafaqat tildagi o‘zgarishlarni aks ettiradi, balki ijtimoiy-madaniy hodisalarni, shaxsiy identifikatsiyani va guruhga mansublikni ham ifodalaydi. Hozirgi kunda ingliz tilini chet tili sifatida o‘rganuvchilar rasmiy darsliklarda va akademik manbalarda berilgan ma’lumotlar bilan cheklangan holda, real muloqotda duch keladigan sleng va kollokvial iboralar bilan bog‘liq katta muammolarga duch kelmoqdalar. Bu, ayniqsa, media kontent iste’moli, ijtimoiy tarmoqlardagi faoliyat va kundalik norasmiy muloqotda yuzaga keladigan tushunmovchiliklar, noto‘g‘ri talqinlar bilan bog‘liq. Mavjud o‘quv dasturlari va metodikalarida sleng va ...