KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda global innovatsion iqtisodiyot hajmi 4,5 trillion dollarga yetdi va bu ko'rsatkich 2030-yilga borib 10 trillion dollardan oshishi kutilmoqda [1]. Bu o'sish sun'iy intellekt, biotexnologiya va qayta tiklanuvchi energiya kabi sohalardagi tezkor rivojlanish bilan chambarchas bog'liq. O'zbekistonda esa so'nggi besh yilda innovatsiyalarga ajratilgan davlat xarajatlari qariyb 3 barobar oshib, 2023-yilda 1,2 trillion so'mga yetdi [2]. O'zbekistonning Global innovatsion indeksdagi o'rni 2017-yildagi 125-o'rindan 2023-yilda 82-o'ringa ko'tarildi [3], ammo bu ko'rsatkichlar rivojlangan davlatlarnikidan ancha past. Mamlakat yalpi ichki mahsulotining atigi 0,2% innovatsiyalarga yo'naltirilishi [4], innovatsion salohiyatni to'liq ro'yobga chiqarish uchun hali ko'p ishlar qilinishi kerakligini ko'rsatadi. Xususan, kichik va o'rta biznes sektorida innovatsion faoliyatning pastligi hamda venchur moliyalashtirish bozorining yetarli darajada rivojlanmaganligi [5], innovatsion tadbirkorlikni kengaytirish uchun jiddiy choralar talab etadi. Ushbu kurs ishining mavzusi, ya'ni innovatsion iqtisodiyot, innovatsion tizimlar va innovatsion tadbirkorlik modeli, O'zbekistonning barqaror iqtisodiy o'sishini ta'minlash va global raqobatbardoshligini oshirish uchun nihoyatda dolzarbdir. Dunyo bo'ylab iqtisodiy rivojlanishning asosiy drayveri innovatsiyalar hisoblanib, ular yangi bozorlar yaratish, mavjudlarining samaradorligini oshirish va aholi turmush darajasini yaxshilashda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Biroq, O'zbekistonda innovatsion iqtisodiyotni shakllantirish va innovatsion tadbirkorlik modelini joriy etish yo'lida bir qator tizimli muammolar, jumladan, samarali innovatsion tizimning shakllanmaganligi, ilmiy tadqiqotlar va ishlab chiqarish o'rtasidagi integratsiyaning yetishmasligi, shuningdek, innovatsion loyihalarni moliyalashtirish mexanizmlarining cheklanganligi [6] saqlanib qolmoqda. Bu esa mamlakatning intellektual salohiyatini iqtisodiy o'sishga yo'naltirishda jiddiy to'siq bo'lib xizmat qiladi. Innovatsion iqtisodiyot va tadbirkorlik masalalari jahon miqyosida ko'plab yetuk olimlar tomonidan atroflicha o'rganilgan. Jozef Shumpeter (Joseph Schumpeter) (1934) innovatsiyani iqtisodiy rivojlanishning asosiy drayveri sifatida ta'riflab, "ijodiy buzilish" nazariyasini ilgari surgan [8]. Kristofer Friman (Christopher Freeman) (1987) milliy innovatsion tizimlar k ...