KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 12-fevraldagi PQ-73-sonli qaroriga muvofiq, xorijiy tillarni o‘qitish samaradorligini oshirish bo‘yicha Milliy dastur qabul qilingan bo‘lib, unda 2030-yilga qadar ingliz tilini bilish darajasi C1 darajasiga yetgan aholi ulushini 15% ga oshirish vazifasi belgilangan [1]. O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda umumta’lim maktablarida ingliz tili fanini o‘qitishda o‘quvchilar motivatsiyasi darajasi 60% dan past ekanligi, bu esa tilni samarali o‘zlashtirishga to‘siq bo‘layotgani aniqlangan [2]. Jahon bankining 2022-yilgi hisobotiga ko‘ra, globallashuv sharoitida ingliz tilini bilish ishchi kuchining raqobatbardoshligini 20-25% ga oshirib, mamlakat yalpi ichki mahsulotining o‘rtacha 0.5% ga o‘sishiga hissa qo‘shishi mumkin [3]. Shu sababli, ta’lim jarayonida motivatsion strategiyalarni tadqiq qilish va amaliyotga joriy etish nafaqat til o‘rganish samaradorligini, balki mamlakatning umumiy iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Ingliz tili darslarida motivatsion strategiyalarni tadqiq qilish mavzusi hozirgi kunda ayniqsa dolzarb hisoblanadi, chunki an’anaviy o‘qitish usullari zamonaviy talabalarning talablariga to‘liq javob bera olmayapti. Talabalarning tilni o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini oshirish, ularning ichki motivatsiyasini shakllantirish va o‘quv jarayonini yanada jozibador qilish masalasi hal etilmagan muammolar sirasiga kiradi. Ko‘pgina maktablarda o‘qituvchilar motivatsiyani oshirish bo‘yicha yetarli bilim va ko‘nikmalarga ega emasligi, darsliklarda esa amaliy motivatsion strategiyalar yetarli darajada aks etmaganligi kuzatilmoqda. Ushbu kurs ishi aynan shu bo‘shliqni to‘ldirishga, ya’ni ingliz tili darslarida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan samarali motivatsion strategiyalarni aniqlash, tahlil qilish va ularning amaliyotdagi natijadorligini baholashga qaratilgan bo‘lib, o‘qitish sifatini oshirishga va talabalarning til o‘zlashtirishini yaxshilashga xizmat qiladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda juda keng. Masalan, Zoltán Dörnyei (2001) o‘z tadqiqotlarida til o‘rganish motivatsiyasining sociokultural nazariyasini ishlab chiqqan va motivatsiyani o‘quvchining shaxsiy maqsadlari va jamiyatning ta’siri bilan bog‘liqligini isbotlagan [5]. Judy Williams (2007) motivatsiya va o‘qituvchining roli o‘rtasidag ...