KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi "2022-2026-yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi to'g'risida"gi farmoniga asosan, mamlakat yalpi ichki mahsulotini (YaIM) 2030-yilga borib 160 milliard dollarga yetkazish, sanoat mahsulotlari hajmini 1,4 barobar oshirish va 2,5 million yangi ish o'rni yaratish kabi ulkan maqsadlar qo'yilgan [1]. Ushbu strategik vazifalarga erishishda investitsiya loyihalarini samarali amalga oshirish hal qiluvchi ahamiyatga ega. Xususan, 2023-yilda O'zbekistonga jalb qilingan umumiy xorijiy investitsiyalar hajmi 10 milliard dollardan oshgani qayd etildi, bu esa iqtisodiyotning turli tarmoqlarida, ayniqsa sanoat, energetika va xizmat ko'rsatish sohalarida yangi loyihalarni faollashtirish uchun mustahkam zamin yaratdi [2]. Global miqyosda, BMT Savdo va Taraqqiyot Konferensiyasi (UNCTAD) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda jahon bo'ylab to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar (TXI) oqimi qariyb 1,3 trillion dollarni tashkil etdi, bu esa investitsiya loyihalarini boshqarish va amalga oshirish samaradorligini oshirish zaruratini global miqyosda dolzarb vazifaga aylantirmoqda [3]. Investitsiya loyihalarini samarali amalga oshirish zamonaviy iqtisodiyotda barqaror o'sish va raqobatbardoshlikni ta'minlashning asosiy omillaridan biridir. Biroq, ko'plab loyihalar o'z vaqtida, belgilangan byudjet doirasida va kutilgan natijalar bilan yakunlanmaydi, bu esa resurslarning isrof bo'lishiga va iqtisodiy imkoniyatlarning boy berilishiga olib keladi [4]. Loyihalarni amalga oshirish jarayonidagi noaniqliklar, yuqori xavflar, moliyaviy resurslarni noto'g'ri boshqarish, shuningdek, huquqiy va institutsional kamchiliklar O'zbekiston sharoitida investitsiya loyihalarining muvaffaqiyatiga jiddiy ta'sir ko'rsatmoqda. Jumladan, O'zbekistonda amalga oshirilayotgan yirik investitsiya loyihalarining o'rtacha 20-25% i byudjetdan oshib ketish yoki muddatlar kechikishi bilan bog'liq muammolarga duch keladi, bu esa milliy iqtisodiyot uchun sezilarli moliyaviy yo'qotishlarga olib keladi [5]. Mazkur muammolar investitsiya loyihalarini boshqarish metodologiyalarini takomillashtirish, xavflarni samarali tahlil qilish va moliyaviy asoslash mexanizmlarini optimallashtirish bo'yicha chuqur tadqiqotlar o'tkazishni taqozo etadi. Investitsiya loyihalarini amalga oshirish masalasi jahon ilmiy adabiyotida keng o'rgan ...