KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda O'zbekistonning YaIM hajmi 90 milliard AQSH dollaridan oshib, 2022-yilga nisbatan real o'sish sur'ati 6% ni tashkil etdi [1]. Ushbu o'sishda investitsiyalarning ulushi muhim rol o'ynadi, jumladan, asosiy kapitalga yo'naltirilgan investitsiyalar hajmi 2023-yilda qariyb 38 milliard dollarni tashkil qildi, bu esa YaIMga nisbatan 42% dan yuqori ko'rsatkichdir [2]. Xususan, 2023-yilda to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar (TXI) hajmi 10 milliard dollarga yaqinlashib, so'nggi besh yilda o'rtacha yillik o'sish 15% dan oshdi [3]. Mamlakat iqtisodiyotining barqaror o'sishini ta'minlash va jahon miqyosida raqobatbardoshligini oshirish maqsadida, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan 2030-yilgacha mo'ljallangan Investitsiya strategiyasi doirasida keyingi 7 yilda yalpi ichki mahsulotni 160 milliard dollarga yetkazish ko'zda tutilgan bo'lib, buning uchun har yili kamida 40-50 milliard dollar miqdorida investitsiyalarni jalb qilish zarurati mavjud [4]. Mazkur tadqiqot investitsiyalar asosida iqtisodiy o'sishni ta'minlash mexanizmlarini chuqur tahlil qilishga qaratilgan bo'lib, hozirgi kunda iqtisodiyotda, ayniqsa, sanoat va xizmat ko'rsatish sohalarida yuqori qo'shilgan qiymat yaratuvchi ishlab chiqarishlarni modernizatsiya qilish va texnologik yangilashga yo'naltirilgan investitsiyalarning sifati va samaradorligini oshirish masalalari dolzarb bo'lib qolmoqda [5]. Investitsiya loyihalarini tanlash, ularni moliyalashtirish mexanizmlarini optimallashtirish va investitsiya muhitini yanada yaxshilash borasida tizimli yondashuvlar yetishmasligi, shuningdek, davlat investitsiya dasturlari doirasida amalga oshirilayotgan loyihalarning iqtisodiy samaradorligini baholashda zamonaviy metodologiyalarni qo'llashdagi bo'shliqlar mavjudligi kuzatilmoqda [6]. Shu sababli, ushbu kurs ishi O'zbekistonda investitsiya jarayonlarini chuqur tahlil qilib, iqtisodiy o'sishni ta'minlash uchun yanada samarali mexanizmlarni taklif etishga qaratilgan. Mavzu jahon iqtisodiyoti nazariyasida uzoq yillardan buyon dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. Neoklassik o'sish nazariyasining asoschilaridan biri Robert Solou (1956) o'zining modelida investitsiyalarni asosiy kapitalni shakllantirishning muhim omili sifatida ko'rsatgan va uzoq muddatli iqtisodiy o'sishda texnologik taraqqiyotning hal qiluvchi rolini ta'kidlagan [7]. Endogen o'sish nazariya ...