KURS ISHI

KIRISH Jahon ta’lim bozorida faol o‘qitish metodologiyalarini joriy etishga qaratilgan investitsiyalar hajmi 2023-yilda 50 milliard dollarga yetgan bo‘lib, bu 2019-yilga nisbatan 40% o‘sishni ko‘rsatadi [1]. Bu tendensiya zamonaviy ta’lim tizimlarida o‘quvchi markazli yondashuvlarga bo‘lgan talabning ortib borayotganini yaqqol ko‘rsatadi. O‘zbekiston Respublikasida iqtisodiy ta’lim sifatini oshirish va iqtisodiy savodxonlik darajasini ko‘tarish hukumatning ustuvor vazifalaridan biridir. Xususan, 2023-yil yakunlari bo‘yicha aholining moliyaviy savodxonlik darajasi o‘rtacha 45% ni tashkil etgan [2], bu ko‘rsatkich rivojlangan mamlakatlardagi 60-70% lik ko‘rsatkichlardan ancha past. Iqtisodiy bilim asoslari fanini o‘qitishda o‘quvchilarning faol ishtirokini ta’minlovchi dars turlarini joriy etish ushbu ko‘rsatkichni oshirishda muhim rol o‘ynaydi, chunki faol ishtirok bilimlarni chuqurroq o‘zlashtirish va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishga yordam beradi. Mazkur tadqiqot mavzusi hozirgi globallashuv va raqamli iqtisodiyot sharoitida alohida ahamiyat kasb etadi. An’anaviy ma’ruza uslubidagi darslar o‘quvchilarning passiv tinglovchi bo‘lib qolishiga olib kelib, ularning tanqidiy fikrlash, muammo hal qilish va qaror qabul qilish kabi iqtisodiy kompetensiyalarini yetarli darajada rivojlantira olmayapti. Iqtisodiy bilim asoslari fanining murakkabligi va amaliy yo‘nalishi o‘quvchilardan nafaqat nazariy bilimlarni, balki ularni real hayotiy vaziyatlarda qo‘llash qobiliyatini ham talab qiladi. Hozirda maktab va kollejlarda iqtisodiy ta’limda faol o‘qitish usullarini tizimli ravishda joriy etishda metodologik bo‘shliqlar, o‘qituvchilarning yetarli tayyorgarligi yo‘qligi va amaliy jihatdan qo‘llash bo‘yicha tavsiyalarning kamligi kabi muammolar mavjud. Bu holat o‘quvchilarning iqtisodiyotga bo‘lgan qiziqishini pasaytirib, ularning kelajakdagi iqtisodiy faoliyatga tayyorgarligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha xalqaro miqyosda qator ilmiy tadqiqotlar amalga oshirilgan. Masalan, J. Dewey (1938) o‘zining “Demokratiya va ta’lim” asarida faol o‘qitishning pedagogik asoslarini ishlab chiqib, ta’limda tajriba va amaliyotning muhimligini ta’kidlagan [3]. D. Kolb (1984) esa “Tajribaviy o‘rganish: shaxsiy rivojlanish, ish tajribasi va o‘rganish muhiti roli” asarida tajribaviy o‘rganish siklini taklif qilib, bilimlarni amaliy faoliy ...