KURS ISHI

KIRISH Iqtisodiyot sohasida qonuniyatlarning o'rganilishi, ularning shakllanishi va amal qilish mexanizmlarini tahlil qilish jamiyatning barqaror rivojlanishini ta'minlashda fundamental ahamiyatga ega. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 6% ga o'sdi [1], bu o'tish iqtisodiyotida makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlash uchun iqtisodiy qonunlarga rioya qilishning muhimligini ko'rsatadi. Xususan, global miqyosda iste'mol narxlari indeksining 2023-yilda o'rtacha 5.9% ga o'sishi [2] inflyatsiya qonuniyatlarini tushunish va uni boshqarish zarurligini yaqqol namoyish etmoqda. Shuningdek, jahon bozorida raqobatning kuchayishi va raqobat qonunlarining doimiy ravishda takomillashib borishi eksportga yo'naltirilgan iqtisodiyotlar uchun strategik ahamiyat kasb etadi; 2022-yilda jahon tovar eksportining umumiy hajmi 25.3 trillion AQSh dollarini tashkil etdi [3], bu savdo va raqobat qonunlarining globallashuv jarayonlaridagi o'rnini isbotlaydi. Shu nuqtai nazardan, iqtisodiy qonunlarning nazariy asoslarini chuqur tahlil qilish, ularning amaliyotdagi namoyon bo'lish mexanizmlarini o'rganish va milliy iqtisodiyot sharoitlariga moslashtirilgan yechimlarni taklif etish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan hisoblanadi. Mavjud iqtisodiy qonunlarning samarali amalga oshirilishi iqtisodiy islohotlarning muvaffaqiyatini belgilab beruvchi asosiy omillardan biridir. O'zbekistonda amalga oshirilayotgan bozor islohotlari doirasida talab va taklif, narx-navo shakllanishi, raqobat va bozor mexanizmlari kabi iqtisodiy qonunlar tobora chuqurroq ahamiyat kasb etmoqda. Masalan, 2023-yil oxirida iste'mol kreditlari hajmining 25% ga oshishi [1] pul muomalasi va talab qonuni o'rtasidagi bog'liqlikni yanada murakkablashtirib, uning tahlili zaruriyatini kuchaytiradi. Shu bilan birga, infratuzilma loyihalariga yo'naltirilgan sarmoyalarning oshishi, xususan, 2023-yilda O'zbekistonga jalb qilingan xorijiy investitsiyalar hajmining 10 milliard dollarga yaqinlashishi [1], ishlab chiqarish va investitsiya qonuniyatlarining milliy iqtisodiyotga ta'sirini yanada aniqroq o'rganishni talab qiladi. Biroq, bu qonunlarning O'zbekistonning o'ziga xos sharoitlarida, ya'ni o'tish iqtisodiyoti va kuchli davlat aralashuvi mavjud bo'lgan sharoitda qanday amal qilishi, ularning ta'sir mexanizmlari va iqtisodiy siyosatni ishlab chiqi ...