KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida so'nggi yillarda iqtisodiy islohotlarning jadallashuvi natijasida ishlab chiqarish hajmi sezilarli darajada o'sishni ko'rsatmoqda. Xususan, 2023-yilda yalpi ichki mahsulotning o'sish sur'ati 6.0% ni tashkil etdi [1]. Sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi esa 2023-yil yakunlariga ko'ra 5.5% ga oshib, 600 trillion so'mdan ortiq ko'rsatkichga erishdi [2]. Bu o'sish sur'atlari resurslardan samarali foydalanish, innovatsiyalarni joriy etish va ishlab chiqarish omillarining optimallashtirilishi bilan bevosita bog'liqdir. Ishlab chiqarish omillari (mehnat, kapital, yer, tadbirkorlik qobiliyati) milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirishda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Jahon iqtisodiyoti bilan integratsiya jarayonlari chuqurlashib borayotgan bir sharoitda, ayniqsa, xalqaro bozorlarda raqobatning kuchayishi, ishlab chiqarish samaradorligini doimiy ravishda oshirishni talab etadi. Masalan, jahon bozorida sanoat mahsulotlarining umumiy hajmi 2023-yilda 40 trillion AQSH dollaridan oshdi [3], bu esa mahalliy korxonalar uchun o'z mahsulotlarini eksport qilish salohiyatini oshirish zaruratini yanada kuchaytiradi. Shu sababli, ishlab chiqarish omillaridan unumli foydalanish, ularning mahsulot hajmiga ta'sirini chuqur tahlil qilish va optimallashtirish yo'llarini izlash hozirgi kunda ustuvor vazifa hisoblanadi. Ushbu mavzu, ayniqsa, O'zbekiston uchun alohida ahamiyatga ega, chunki mamlakatda ishlab chiqarish hajmining barqaror o'sishini ta'minlash, bandlik darajasini oshirish va aholi farovonligini yaxshilashda samaradorlikni oshirish asosiy omil bo'lib xizmat qiladi. Ishlab chiqarish jarayonlarida resurslardan noto'g'ri foydalanish yoki ularni optimallashtirmaslik ishlab chiqarish tannarxining oshishiga, raqobatbardoshlikning pasayishiga va oxir-oqibat, iqtisodiy o'sish sur'atlarining sekinlashishiga olib keladi. Bugungi kunda mamlakatimizda investitsiya faolligi yuqori bo'lsa-da, kiritilayotgan kapitalning qaytimini oshirish, mehnat resurslarining unumdorligini ko'tarish hamda tadbirkorlik muhitini yanada yaxshilash masalasi dolzarb muammo bo'lib qolmoqda. Ayniqsa, izokvantalar tahlili orqali turli ishlab chiqarish omillari kombinatsiyasining mahsulot hajmiga ta'sirini aniqlash va eng maqbul resurs taqsimotini topish orqali korxonalarning samaradorligini oshirish imkoniyatlari yetarlicha o'rganilmagan. Shuningdek, resurslarda ...