KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligining 2023-yil maʼlumotlariga ko‘ra, mamlakat yalpi ichki mahsulotida (YAIM) qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligining ulushi 24,7%ni tashkil etgan [1]. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, jahon qishloq xo‘jaligi mahsulotlari bozori hajmi 2023-yilda 7 trillion AQSH dollariga yetgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich 2030-yilga borib 9 trillion dollardan oshishi kutilmoqda [2]. Global miqyosda oziq-ovqat mahsulotlariga bo‘lgan talabning ortishi, iqlim o‘zgarishlari, resurslarning cheklanganligi hamda aholi sonining barqaror o‘sishi qishloq xo‘jaligini strategik jihatdan yanada muhim sektorga aylantirmoqda. Bugungi kunda jahon qishloq xo‘jaligi tizimi 800 milliondan ortiq insonning oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash muammosiga duch kelmoqda [3], shu bilan birga, O‘zbekistonda ham aholini sifatli va arzon oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash, eksport salohiyatini oshirish hamda tarmoqqa innovatsion texnologiyalarni joriy etish dolzarb vazifa hisoblanadi. Ushbu kurs ishi “Jahon qishloq xo‘jaligi va uning tarmoqlari” mavzusini tadqiq etishga qaratilgan bo‘lib, uning dolzarbligi nafaqat global miqyosdagi oziq-ovqat xavfsizligi masalalari bilan, balki O‘zbekistonning iqtisodiy rivojlanish strategiyasidagi qishloq xo‘jaligining o‘rni bilan ham belgilanadi. Mamlakat iqtisodiyotining barqaror o‘sishini ta’minlashda qishloq xo‘jaligi sektorining samaradorligini oshirish, mahsulot diversifikatsiyasini amalga oshirish va yangi bozorlarga chiqish muhim ahamiyat kasb etadi. An’anaviy paxta yakkahokimligidan voz kechib, boshqa qishloq xo‘jaligi ekinlarini rivojlantirishga qaratilgan siyosat O‘zbekistonning jahon qishloq xo‘jaligi tizimidagi raqobatbardoshligini oshirish imkoniyatini yaratadi [4]. Shu bois, jahon tajribasini chuqur tahlil qilish, innovatsion agrotexnologiyalarni joriy etish va tarmoqlarni diversifikatsiya qilish orqali mamlakat oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash hamda eksport salohiyatini oshirishga erishish ushbu tadqiqotning asosiy zaruriyatlaridan biridir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab fundamental tadqiqotlar olib borilgan. David Tilman (2002) o‘zining ilmiy ishlarida qishloq xo‘jaligi mahsuldorligi va atrof-muhit barqarorligi o‘rtasidagi bog‘liqlikni chuqur tahlil qilib, ekologik agrokulturaning afzalliklarini ko‘rsatib bergan [5]. Amartya Sen (1981) esa “Ochlik va bepu ...