KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda mehnat bozoridagi transformatsiyalar va raqobatning kuchayishi sharoitida kasbiy kompetentlik masalasi strategik ahamiyat kasb etmoqda. O'zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mehnat bozorida malakali kadrlarga bo'lgan talab 15% ga oshgan bo'lsa, yetishmayotgan ishchi kuchi uchun zarur bo'lgan ko'nikmalar tafovuti 20% ni tashkil etgan [1]. Jahon iqtisodiy forumining (WEF) "Kelajak ishlari" hisobotiga ko'ra, 2027-yilgacha global miqyosda ish joylarining 69% ga yaqini yangi ko'nikmalarni talab qiladi va 44% ga yaqin ishchilarning asosiy ko'nikmalari qayta malakalashni taqozo etadi [2]. Bu raqamlar mamlakatimiz iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi va xalqaro raqobatbardoshligini ta'minlashda kasbiy kompetentlikni rivojlantirish va unga nisbatan tizimli yondashuvni ishlab chiqish naqadar muhim ekanligini yaqqol ko'rsatib turibdi. Ish kuchining raqamli ko'nikmalar bo'yicha yetishmovchiligi esa O'zbekistonda 2030-yilga borib YaIMning 0.5-1% gacha yo'qotishiga olib kelishi mumkinligi bashorat qilinmoqda [3]. Ushbu tadqiqot kasbiy kompetentlikka bo'lgan ehtiyojning ortib borayotganini va bu sohadagi mavjud nazariy hamda amaliy bo'shliqlarni chuqur tahlil qilish zaruratini ta'kidlaydi. Bugungi kunda ish beruvchilar va ta'lim muassasalari o'rtasidagi hamkorlikning yetarli emasligi, kasbiy ta'lim dasturlarining mehnat bozori talablariga to'liq mos kelmasligi, shuningdek, xodimlarning doimiy malaka oshirishi va o'zgaruvchan talablarga moslashishi uchun mexanizmlarning sustligi kabi qator muammolar kuzatilmoqda. Ushbu kurs ishi kasbiy kompetentlikni nafaqat shaxsiy rivojlanish omili, balki milliy iqtisodiyotning lokomotivi sifatida ko'rib chiqadi va uning nazariy asoslari, baholash usullari, rivojlantirish strategiyalari hamda bu jarayonda yuzaga keladigan moliyaviy va risk omillarini atroflicha o'rganishni maqsad qilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha xorijiy olimlar orasida Richard Boyatzis (1982) o'zining "The Competent Manager" asarida kompetentlik modellari va ularni boshqaruv amaliyotida qo'llash bo'yicha fundamental nazariyalarni shakllantirgan [5]. Daniel Goleman (1995) esa hissiy intellektni kasbiy kompetentlikning muhim tarkibiy qismi sifatida ajratib ko'rsatgan va uning ish samaradorligiga ta'sirini o'rgangan [6]. Lyle Spencer va Signe Spencer (1993) "Competence a ...