KURS ISHI

KIRISH Global tarmoq texnologiyalari bozorining hajmi 2023-yilda 580 milliard dollarni tashkil etgan bo'lib, bu ko'rsatkich 2030-yilga borib 1.5 trillion dollardan oshishi kutilmoqda [1]. Bu o'sish, asosan, biznes jarayonlarining raqamlashtirilishi, masofaviy ishlash tendensiyalarining kuchayishi va bulutli xizmatlarga bo'lgan talabning ortishi bilan bog'liq. O'zbekiston Respublikasida IT-xizmatlar eksporti 2023-yilda 340 million dollarga yetdi va bu 2022-yilga nisbatan 2,5 barobar ko‘pdir [2]. Ushbu o'sish mahalliy korxonalarning, jumladan, kichik va o'rta biznes subyektlarining kompyuter tarmoqlariga investitsiyalarni oshirishga bo'lgan ehtiyojini yaqqol ko'rsatmoqda. Xususan, kichik ofislar uchun ishonchli, xavfsiz va samarali lokal kompyuter tarmog'ini (LAN) loyihalash ularning raqobatbardoshligini oshirish va operatsion xarajatlarni optimallashtirishda muhim rol o'ynaydi. Hozirgi sharoitda, kichik ofislar, ayniqsa, ma'lumotlarni almashish, umumiy resurslardan foydalanish va kommunikatsiyalarni yo'lga qo'yishda bir qator muammolarga duch kelishmoqda. Bularga tarmoq infratuzilmasining yetarli darajada xavfsiz emasligi, tizimning ishlash tezligining pastligi, kengayish imkoniyatlarining cheklanganligi va texnik qo'llab-quvvatlashning qimmatligi kiradi. Ushbu muammolar ish samaradorligini pasaytirib, biznes jarayonlarida uzilishlarga olib kelishi mumkin. Shu bois, kichik ofislar uchun zamonaviy standartlarga javob beradigan, kelajakka mo'ljallangan va xarajat jihatdan samarali bo'lgan lokal kompyuter tarmog'ini loyihalash bugungi kunda juda dolzarb amaliy va ilmiy ahamiyatga ega. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turli jihatdan tadqiq qilingan. Jahon miqyosida, Robert Metcalfe (1976) Ethernet protokoli va mahalliy tarmoqlar konsepsiyasini ishlab chiqib, zamonaviy LAN texnologiyalariga asos solgan [5]. Vinton Cerf va Robert Kahn (1974) TCP/IP protokollar to‘plamini yaratib, tarmoqlararo aloqaning fundamental tamoyillarini belgilab bergan [6]. Leonard Kleinrock (1964) paketli kommutatsiya nazariyasini ishlab chiqib, ma’lumotlarni uzatishning samarali usullariga asos solgan [7]. Andrew S. Tanenbaum (2010) "Computer Networks" asarida tarmoq arxitekturasi, protokollari va xavfsizligi bo‘yicha keng qamrovli nazariy va amaliy bilimlarni taqdim etgan [8]. Jim Kurose va Keith Ross (2017) "Computer Networking: A Top-Down Approach" kitobi ...