KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida raqamlashtirish jarayonlarining jadal sur'atlarda kechishi va elektron xizmatlarga bo'lgan talabning ortishi kiberfazodagi tahdidlarning ham muttasil o'sib borishiga olib kelmoqda. O'zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (hozirgi Raqamli texnologiyalar vazirligi) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda kiberxavfsizlikka oid 22 mingdan ortiq hodisa qayd etilgan bo'lib [1], bu 2022-yilga nisbatan 18% ga ko'pdir [2]. Ushbu hodisalar natijasida mamlakat iqtisodiyotiga etkazilgan zarar qariyb 350 milliard so'mni tashkil etgan [3]. Global miqyosda esa kiberjinoyatlarning yillik iqtisodiy zarari 2023-yilda 8 trillion AQSh dollaridan oshgani taxmin qilinmoqda [4], bu esa 2025-yilga borib 10,5 trillion dollarga yetishi kutilmoqda [5]. Shuningdek, global kiberxavfsizlik bozori hajmi 2023-yilda 222 milliard dollarni tashkil etib [6], 2030-yilga kelib 657 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [7], bu sohadagi investitsiyalar va ehtiyojlarning naqadar dolzarb ekanligini ko'rsatadi. Ushbu raqamlar kompyuter tarmoqlari xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan amaliy usullar va strategiyalarni chuqur tahlil qilish va takomillashtirish zaruratini yaqqol ko'rsatib turibdi. Raqamli texnologiyalar hayotimizning ajralmas qismiga aylangan bugungi kunda, tarmoq infratuzilmasi, ma'lumotlar va tizimlarni kiberhujumlardan himoya qilish har qanday davlat, tashkilot va shaxs uchun ustuvor vazifa hisoblanadi. Ma'lumotlarning sir saqlanishi, yaxlitligi va mavjudligi tamoyillariga tahdid soluvchi xavflar, jumladan, ruxsatsiz kirish, ma'lumotlarni o'g'irlash, tizimlarni ishdan chiqarish yoki o'zgartirish urinishlari tobora murakkablashib bormoqda. Mavjud xavfsizlik choralarining ko'lami va samaradorligi doimiy ravishda rivojlanayotgan tahdidlarga nisbatan yetarli darajada emasligi kuzatilmoqda [8]. Ayniqsa, O'zbekistonda mahalliy sharoitlar va milliy qonunchilik talablariga mos keladigan, iqtisodiy jihatdan asoslangan va samarali xavfsizlik usullarini joriy etishda qator bo'shliqlar mavjud. Ko'pgina tashkilotlar hali ham eskirgan himoya mexanizmlaridan foydalanib kelmoqda, yangi avlod tahdidlariga qarshi kurashishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Bu esa nafaqat texnik yechimlarni, balki kompleks xavfsizlik siyosatini ishlab chiqish, xavfsizlik risklarini tizimli tahlil qilish va ularni iqtisodiy aso ...