KURS ISHI

KIRISH Boshlang‘ich ta’limda ko‘paytirish va bo‘lish amallarini o‘qitish metodikasi nafaqat matematika o‘qitishining asosiy poydevorlaridan biri, balki o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash, muammolarni hal qilish va fundamental matematik ko‘nikmalarni egallashida hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. O‘zbekiston Respublikasida umumta’lim maktablarining boshlang‘ich sinflarida matematik savodxonlikni oshirishga qaratilgan doimiy sa’y-harakatlar natijasida, 2023-2024 o‘quv yilida 1-4-sinf o‘quvchilarining fanlardan o‘zlashtirish darajasi o‘rtacha 78% ni tashkil etdi, bu ko‘rsatkichda matematika fanining hissasi alohida ajralib turadi [1]. Biroq, PISA (Programme for International Student Assessment) kabi xalqaro baholash dasturlarida O‘zbekiston o‘quvchilarining matematik savodxonlik ko‘rsatkichlari global o‘rtacha ko‘rsatkichlardan hali ham past darajada, xususan, matematik savodxonlik bo‘yicha 4-sinf o‘quvchilarining 35% atrofida yetarli darajada ko‘nikmalarga ega emasligi aniqlangan [2]. Bu holat ko‘paytirish va bo‘lish amallarini o‘zlashtirishda ma’lum bir qiyinchiliklar mavjudligini ko‘rsatadi, chunki bu amallar keyingi matematik tushunchalarni o‘zlashtirish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Bolalarning dastlabki yillardagi matematik asoslari mustahkam bo‘lishi ularning kelajakdagi ta’lim yo‘nalishlari va professional faoliyatlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Bugungi kunda ta’lim jarayonida raqamli texnologiyalarning jadal integratsiyalashuvi hamda kompetensiyaga asoslangan yondashuvlarning ustuvorligi sababli, boshlang‘ich sinflarda ko‘paytirish va bo‘lishni o‘qitish metodikalarini doimiy ravishda takomillashtirish zarurati tug‘ilmoqda. An’anaviy usullar doimo ham zamonaviy o‘quvchilarning ehtiyojlariga javob bera olmasligi, ularning tez o‘zgaruvchan qiziqishlari va bilim olish usullariga mos kelmasligi mumkin. Masalan, 2023-yilda o‘tkazilgan so‘rovnomalar natijasiga ko‘ra, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining 40% ga yaqini ko‘paytirish jadvalini yodlatishda an’anaviy usullardan foydalanishi, ammo bu usul o‘quvchilarning amallarning mohiyatini chuqur tushunishlariga to‘sqinlik qilishi mumkinligini ta’kidlashgan [3]. Shu sababli, o‘quvchilarda ko‘paytirish va bo‘lish amallariga nisbatan mantiqiy tushunchalarni shakllantirish, ularni real hayotiy vaziyatlarda qo‘llash ko‘nikmalarini rivojlantirish hamda ijodiy fikrlashni rag‘batlantirishga qaratilgan innovatsion ...