KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-dekabrdagi "O‘zbekiston Respublikasi Arxeologiya institutining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash va ilmiy salohiyatini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PQ-392-sonli qaroriga asosan, mamlakatimizda arxeologik tadqiqotlarni qo‘llab-quvvatlashga bo‘lgan e’tibor yil sayin ortmoqda [1]. Global miqyosda arxeologik turizm bozori hajmi 2023-yilda taxminan 15.2 milliard AQSH dollarini tashkil etgan bo‘lib, 2030-yilga borib bu ko‘rsatkich 25 milliard AQSH dollaridan oshishi prognoz qilinmoqda [2]. Sharqiy Osiyo, xususan, Koreya va Yaponiya, qadimiy sivilizatsiyalar markazlari sifatida arxeologik tadqiqotlar uchun ulkan salohiyatga ega bo‘lib, ularning qadimgi davr madaniyati va ijtimoiy tuzilmalarini o‘rganish nafaqat mintaqa tarixini tushunish, balki umuminsoniy taraqqiyot jarayonlarini global kontekstda baholash imkonini beradi. Ushbu mavzu Koreya yarimoroli va Yapon arxipelagining Paleolitdan Uch Qirollik davrigacha bo‘lgan davrlaridagi moddiy madaniyat yodgorliklarini tizimli o‘rganish orqali tarixiy uzluksizlik va madaniy aloqalarni tahlil etish zaruratini ta’kidlaydi. Bugungi kunda, Sharqiy Osiyo arxeologiyasi bo‘yicha fundamental bilimlar qatorida, ayniqsa, mintaqalararo madaniy almashinuvlar, texnologik innovatsiyalarning tarqalishi va ijtimoiy murakkablashuv jarayonlarining o‘ziga xos xususiyatlari yetarlicha chuqur o‘rganilmagan. Masalan, Koreyada Neolit davri sopol buyumlarining Yaponiyadagi Jomon davri seramikasi bilan qiyosiy tahlili, Paleolit davridagi migratsiya yo‘llari va ularning mintaqaviy ekologik sharoitlar bilan o‘zaro aloqasi kabi masalalar hali to‘liq javobini topmagan [3]. Shuningdek, qadimgi Koreya va Yaponiya jamiyatlarida dehqonchilikning paydo bo‘lishi va tarqalishi, metallurgiya texnologiyalarining o‘zlashtirilishi hamda ularning ijtimoiy-iqtisodiy tuzilmalarga ta’siri bo‘yicha yangi yondashuvlar va dalillarga ehtiyoj mavjud. Ushbu tadqiqot mavzuning dolzarbligini ta’minlashda, yuqorida qayd etilgan bo‘shliqlarni to‘ldirishga, fanlararo yondashuvlar asosida yangi tushunchalar yaratishga intiladi. Koreya va Yaponiyaning qadimgi davr arxeologiyasi sohasida jahon olimlari tomonidan ulkan tadqiqotlar amalga oshirilgan. Masalan, Ch.K.Nelson (Charles K. Nelson) 1993-yilda o‘zining "The Archaeology of Korea" asarida Koreya yarimorolining Paleolitdan uch Qirollik davrigacha ...