KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga murojaatnomalarida va iqtisodiy islohotlar dasturlarida korxonalar faoliyati samaradorligini oshirish, ularning daromad bazasini mustahkamlash hamda aholi farovonligini ta'minlash masalalari ustuvor yo'nalishlardan biri sifatida qayd etilmoqda [1]. Jumladan, 2023-yilda O'zbekiston iqtisodiyoti 6% ga o'sdi va yalpi ichki mahsulot (YIM) hajmi 90 mlrd AQSh dollaridan oshdi [2]. Bu o'sishda xususiy sektorning ulushi tobora ortib bormoqda, chunki 2024-yil boshida mamlakatda 600 mingdan ortiq tadbirkorlik subyektlari faoliyat yuritmoqda [3]. Shunga qaramasdan, so'nggi ma'lumotlarga ko'ra, xizmat ko'rsatish sohasida faoliyat yuritayotgan har bir korxonaga to'g'ri keladigan o'rtacha sof foyda ko'rsatkichi hali ham xorijiy davlatlardagidan 2-3 barobar past bo'lib, xalqaro raqobatbardoshlikni oshirish uchun sezilarli salohiyat mavjudligini ko'rsatadi [4]. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, korxonalar o'z daromadlarini oshirish orqali mamlakat byudjetiga tushumlarni ko'paytirish, yangi ish o'rinlari yaratish va ijtimoiy mas'uliyatni kuchaytirish imkoniyatiga ega bo'ladilar [5]. Korxona daromadlarini oshirish va mehnat samaradorligini yuksaltirishga qaratilgan ushbu mavzu ayniqsa hozirgi globallashuv va yuqori raqobat sharoitida o'ta dolzarb ahamiyat kasb etadi. Raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi, mehnat bozoridagi o'zgarishlar va innovatsion texnologiyalarning paydo bo'lishi korxonalardan doimiy ravishda o'z faoliyatini tahlil qilish va takomillashtirishni talab qiladi [6]. Hozirgi kunda aksariyat mahalliy korxonalar daromad olishning an'anaviy usullarini qo'llashda davom etmoqda, bu esa ularning rivojlanish sur'atlarini cheklamoqda va yangi bozor imkoniyatlaridan to'liq foydalana olmaslikka olib kelmoqda [7]. Bir xodimga to'g'ri keladigan sof foyda va umumiy daromad hajmini oshirish bo'yicha amaliy takliflar ishlab chiqish dolzarb muammo bo'lib, bu korxonalarning barqaror rivojlanishini ta'minlash, investitsion jozibadorligini oshirish va iqtisodiy xavfsizlikni mustahkamlash uchun asos bo'ladi [8]. Mavjud muammolar korxonalar daromadlari va mehnat samaradorligini oshirish bo'yicha kompleks yondashuvni talab qiladi, bu esa ushbu kurs ishi tadqiqotining asosiy maqsadi hisoblanadi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosdagi olimlar tomonidan keng tadqiq qilingan. ...