KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda sport sohasini rivojlantirishga qaratilgan e'tibor so'nggi yillarda sezilarli darajada oshgan bo'lib, bu borada sport ta'lim muassasalari va federatsiyalarga ajratilayotgan davlat investitsiyalari hajmi 2020-yildan 2023-yilgacha bo'lgan davrda 1.8 baravarga oshib, 250 milliard so'mdan ortiq mablag'ni tashkil etgan [1]. Xususan, kurash sport turida o'zbek sportchilarining xalqaro arenalarda erishayotgan yutuqlari mamlakatning sport nufuzini yuksaltirishga xizmat qilmoqda. Misol uchun, so'nggi uch yilda kurash bo'yicha Osiyo va Jahon chempionatlarida O'zbekiston terma jamoasi jami 80 dan ortiq medallarni qo'lga kiritgan bo'lib, shundan 30 ga yaqini oltin medallardir [2]. Biroq, kurashchilarda chidamlilikni rivojlantirish bo'yicha mavjud metodikalarning zamonaviy talablarga javob bermasligi, ayniqsa, musobaqalarning so'nggi bosqichlarida sportchilarning jismoniy holatining pasayishi aniqlandi, bu esa g'alaba qozonish imkoniyatlarini 15-20% ga kamaytirmoqda [3]. Shunday qilib, ushbu tadqiqot kurashchilarning chidamliligini oshirish orqali ularning raqobatbardoshligini mustahkamlashga qaratilgan dolzarb masalani hal qilishga xizmat qiladi. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa ahamiyatli, chunki zamonaviy kurash musobaqalarining dinamikasi va raqobatbardoshligi sportchilardan nafaqat yuqori texnik mahorat, balki uzoq muddatli va intensiv jismoniy yuklamalarga bardosh bera olish qobiliyatini talab qilmoqda. Tashkil etilmagan va ilmiy asoslanmagan mashg'ulot jarayonlari sportchilarning chidamlilik darajasini yetarli darajada oshira olmay, ularning mashg'ulotlarda olingan jarohatlar sonini o'rtacha 7% ga ko'paytirmoqda, bu esa ularning sport faoliyatini erta yakunlashiga olib kelishi mumkin [4]. Shu sababli, kurashchilarda chidamlilikni rivojlantirishning ilmiy asoslangan va amaliy sinovdan o'tgan metodikalarini ishlab chiqish zarurati dolzarb bo'lib qolmoqda, chunki bu nafaqat ularning sport natijalarini yaxshilashga, balki sport faoliyatini uzaytirishga ham xizmat qiladi. Mavjud uslublarda chidamlilikning fiziologik va psixologik jihatlari orasidagi muvozanatga yetarlicha e'tibor berilmasligi muammoning ildizini tashkil etadi, bu esa sportchilarning psixofiziologik holatiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda [5]. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon olimlari tomonidan salmoqli ishlar amalga oshirilgan. Masalan, J. Hollmann (1976) o'zining " ...