KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Milliy kurash federatsiyasi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatimizda kurash bilan muntazam shug‘ullanuvchilar soni 2023-yilda 300 ming nafardan oshdi, bu esa 2020-yilga nisbatan 20% o‘sishni ko‘rsatadi [1]. Ushbu sport turi bo‘yicha o‘tkazilayotgan musobaqalarning umumiy soni yiliga 500 dan ortiq tadbirni tashkil etib, ularda 100 mingdan ziyod sportchi ishtirok etmoqda [2]. Xalqaro kurash assotsiatsiyasi (IKA) hisobotiga ko‘ra, jahon miqyosida kurash bo‘yicha musobaqalar soni so‘nggi besh yilda 15% ga oshgan, bu esa sportchilarning fizyologik va psixologik tayyorgarligiga bo‘lgan talabni kuchaytiradi [3]. Sport tibbiyoti tadqiqotlari shuni ko‘rsatadiki, yuqori darajadagi sportchilarda chidamlilik ko‘rsatkichlari, masalan, maksimal kislorod iste’moli (VO2 max) o‘rtacha raqiblariga nisbatan 10-15% yuqori bo‘lishi mumkin [4]. Biroq, O‘zbekiston kurashi maktabida chidamlilikni rivojlantirishning standartlashtirilgan va ilmiy asoslangan kompleks uslubiyotlari yetarli darajada joriy etilmagan, bu esa sportchilarning xalqaro arenalarda barqaror yuqori natijalarga erishishiga to‘siq bo‘lmoqda [5]. Ushbu mavzu, kurashchilarning musobaqa davomida optimal jismoniy holatini saqlab qolish va raqobatbardoshligini oshirish uchun chidamlilikning hal qiluvchi ahamiyati tufayli bugungi kunda juda dolzarb hisoblanadi. Zamonaviy kurash, texnik mahorat va kuch bilan bir qatorda, sportchilardan yuqori darajadagi anaerob va aerob chidamlilikni talab qiladi, chunki janglar ko‘pincha qisqa muddatli, yuqori intensivlikdagi harakatlar va tiklanish davrlarining ketma-ketligidan iborat [6]. Mavjud adabiyotlar va amaliyotda chidamlilikni rivojlantirish bo‘yicha umumiy yondashuvlar mavjud bo‘lsa-da, aynan milliy kurashning o‘ziga xos talablarini hisobga olgan holda chuqurlashtirilgan va innovatsion uslubiyotlar yetishmaydi. Bu bo‘shliq, sportchilarning mashg‘ulot samaradorligini oshirish, jarohatlanish xavfini kamaytirish va ularning sportdagi umrining uzayishiga xizmat qiladigan yangi yondashuvlarni talab qiladi. Shuningdek, kurashchilarning yuqori darajadagi chidamlilikka erishishlari sport maktablari va federatsiyalarning umumiy samaradorligini oshirishga, O‘zbekiston kurashining xalqaro obro‘sini mustahkamlashga ham yordam beradi. Chidamlilikni rivojlantirish muammosi jahon sport ilmida keng o‘rganilgan. Daniels J. (1988) o‘z tadqiqotlarida yuqori darajadagi chidamli ...