KURS ISHI

KIRISH Kutubxonalarning bibliografik faoliyatini tashkil etish jarayonlari bugungi axborotlashgan jamiyatda muhim strategik ahamiyat kasb etib bormoqda. Raqamli transformatsiya jarayonlari natijasida dunyo boʻylab maʼlumotlar hajmining eksponensial oʻsishi kuzatilmoqda, masalan, Jahon iqtisodiy forumi (WEF) hisobotlariga koʻra, global raqamli maʼlumotlar hajmi 2024-yilda 149 zettabaytga yetishi kutilmoqda va bu koʻrsatkich har ikki yilda taxminan ikki barobar ortmoqda [1]. Oʻzbekistonda esa, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi (2023) maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda Internet tarmogʻidan foydalanuvchilar soni 31,5 milliondan oshdi, bu umumiy aholining 87% dan ortigʻini tashkil etadi, shuningdek, kutubxona-axborot muassasalarida raqamli resurslarga boʻlgan talab oʻrtacha 15-20% ga oshgan [2]. Ushbu statistik maʼlumotlar kutubxonalar zimmasiga axborot resurslarini samarali boshqarish, ularni bibliografik jihatdan toʻgʻri tasvirlash va foydalanuvchilarga qulay tarzda taqdim etish boʻyicha yangi talablar qoʻymoqda. Ushbu kurs ishi doirasida bibliografik faoliyatni tashkil etishning zamonaviy usullari, ilgʻor xalqaro standartlar va mahalliy sharoitlarda ularni qoʻllash imkoniyatlari chuqur tahlil qilinadi, bu esa milliy kutubxona tizimining raqamli salohiyatini oshirishga xizmat qiladi. Kutubxonalarning bibliografik faoliyatini samarali tashkil etish bugungi kunda nafaqat maʼlumotlarga tezkor kirishni taʼminlash, balki ularning sifatini oshirish, axborot shovqinini kamaytirish va intellektual mulkdan toʻgʻri foydalanishni yoʻlga qoʻyish nuqtai nazaridan ham juda muhimdir. Bibliografik tasniflash va kataloglash jarayonlari murakkablashib, anʼanaviy usullar raqamli davr talablariga toʻliq javob bera olmayapti. Jumladan, Linked Data, Semantik veb, BIBFRAME kabi yangi texnologiyalarni joriy etishga doir muammolar, FRBR va RDA standartlarini mahalliy amaliyotga integratsiya qilishdagi qiyinchiliklar hal etilmagan holda qolmoqda. Bundan tashqari, Oʻzbekiston kutubxonalarida bibliografik faoliyatni optimallashtirish, xarajatlarni kamaytirish va samaradorlikni oshirish boʻyicha aniq mexanizmlar va moliyaviy asoslar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Ushbu kurs ishi ushbu muammolarni har tomonlama tahlil qilib, ularga ilmiy asoslangan yechimlarni taklif etishga qaratilgan boʻlib, bu orqali kutubxonalarning axborot-kommunikatsiya texnolog ...