KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda dunyo bo'yicha diplomatik xarajatlar 50 milliard AQSh dollaridan oshgani [1], xalqaro munosabatlardagi noaniqliklar va geosiyosiy keskinliklar ortgan bir sharoitda [2], diplomatik protokol va etiketning davlatlararo aloqalar samaradorligidagi roli yanada oshmoqda. O'zbekiston Tashqi ishlar vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2022-2023 yillarda mamlakatimizning xalqaro tashkilotlar va xorijiy davlatlar bilan diplomatik aloqalari hajmi 15% ga oshgan [3], bu esa diplomatik faoliyatning barcha jabhalarida, jumladan, protokol va etiketga bo'lgan talabning kuchayganini ko'rsatadi. Ayniqsa, global miqyosda "Soft Power" konseptining ahamiyati o'sib borayotgan bir paytda, madaniy diplomatiya (Cultural Diplomacy) orqali davlat imidjini mustahkamlash strategiyalari ustuvor ahamiyat kasb etmoqda [4]. Italya o'zining boy madaniy merosi va asrlar davomida shakllangan diplomatik an'analari bilan bu sohada alohida o'rin tutadi, uning tajribasini chuqur o'rganish O'zbekiston tashqi siyosati samaradorligini oshirish uchun qimmatli saboqlar berishi mumkin. Bugungi kunda xalqaro maydonda davlatlararo aloqalarning murakkablashuvi, "Soft Power" va madaniy diplomatiya kabi instrumentlarning tobora muhim rol o'ynashi bilan bog'liq holda, diplomatik protokol va etiketning nafaqat rasmiyatchilik, balki strategik ahamiyatga ega vosita sifatidagi o'rni yildan-yilga kuchayib bormoqda [5]. Bu mavzu, xususan, Italiya diplomatik protokolining o'ziga xos jihatlarini o'rganish orqali, O'zbekiston diplomatiyasining global hamjamiyatda o'ziga xos o'rnini mustahkamlash, madaniy aloqalar orqali o'z manfaatlarini ilgari surish va xalqaro hamkorlikni kengaytirish imkoniyatlarini yanada oshiradi. Mavjud ilmiy adabiyotlarda diplomatik protokolning nazariy asoslari yetarlicha yoritilgan bo'lsa-da, Italiya tajribasini O'zbekiston amaliyotiga integratsiya qilishning risk tahlili va iqtisodiy asoslashi kabi jihatlari yetarli darajada o'rganilmagan. Ushbu bo'shliqni to'ldirish va aniq, amaliy tavsiyalar ishlab chiqish ushbu kurs ishining dolzarbligini belgilaydi. Diplomatik protokol va etiket masalalari jahon ilmiy doiralarida keng o'rganilgan. Masalan, Satow E. (1917) o'zining "A Guide to Diplomatic Practice" asarida diplomatik protokolning tarixiy ildizlari va umumiy qoidalarini tizimlashtirgan [6]. Nicolson H. (1954) diplomatik uslub va muzokaralar san'atining nazariy asoslarini tahli ...