KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida umumta’lim maktablarida jami 6,8 milliondan ortiq o‘quvchi ta’lim olmoqda [1]. Bu o‘quvchilarning 1,2 million nafari matematika fanini chuqurlashtirilgan dasturlar asosida o‘rganayotganligi kuzatilmoqda, shu jumladan geometriya darslariga ham alohida e’tibor qaratilmoqda [1]. Shunga qaramay, PISA (Xalqaro talabalarni baholash dasturi) kabi xalqaro baholashlarda O‘zbekistonlik o‘quvchilarning matematika savodxonligi, xususan, fazoviy tasavvur va geometrik muammolarni yechish ko‘nikmalari bo‘yicha ko‘rsatkichlari o‘rtacha jahon ko‘rsatkichlaridan pastroq ekanligi qayd etilgan [2]. Xususan, 2022-yilgi PISA natijalariga ko‘ra, O‘zbekiston 81 ta davlat orasida matematika bo‘yicha 72-o‘rinni egalladi, bu esa ushbu yo‘nalishda o‘rtacha ballning 407 ballga tengligini ko‘rsatdi, jahon o‘rtachasi esa 472 ballni tashkil etadi [2]. Ushbu statistik ma’lumotlar geometriya o‘qitish metodikasini, ayniqsa, murakkab konstruktiv masalalarni o‘rgatishni takomillashtirish zaruratini yaqqol ko‘rsatmoqda. Jahon miqyosida esa, Katta ma’lumotlar tahlili va Sun’iy intellekt bo‘yicha global bozor hajmi 2023-yilda 500 milliard dollardan oshgan bo‘lib, bu sohalarda ishlash uchun yuqori darajadagi analitik va fazoviy tasavvur ko‘nikmalari talab qilinadi [3]. Bu esa zamonaviy ta’lim tizimining ushbu ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan sa’y-harakatlarini yanada kuchaytirish zarurligini taqozo etadi. Hozirgi kunda maktab geometriya kursida yasashga doir masalalarni o‘qitishda bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. An’anaviy usullar ko‘pincha nazariy bilimlarni berishga qaratilgan bo‘lib, o‘quvchilarda amaliy ko‘nikmalarni, ijodiy fikrlashni va fazoviy tasavvurni yetarli darajada rivojlantira olmayapti [4]. Masalan, so‘rovnomalar natijalariga ko‘ra, O‘zbekistondagi maktab o‘qituvchilarining 65% dan ortig‘i geometrik yasash masalalarini o‘qitishda zamonaviy didaktik vositalar, xususan, dinamik geometriya tizimlaridan (DGS) foydalanish ko‘nikmalariga ega emas [5]. Bu esa o‘quv jarayonining qiziqarsiz va samarasiz bo‘lishiga olib keladi. Qolaversa, mavjud o‘quv dasturlarida yasash masalalarining o‘rni va ularni o‘qitishga ajratilgan soatlar soni har doim ham o‘quvchilarning ushbu ko‘nikmalarni puxta o‘zlashtirishi uchun yetarli emas [6]. O‘qituvchilarning metodik tayyo ...