KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligining 2023-yilgi hisobotiga ko'ra, mamlakat umumta'lim maktablarida matematika fanini o'zlashtirish darajasi o'rtacha 68% ni tashkil etgan [1]. Shu bilan birga, 2022-yilda o'tkazilgan PISA tadqiqotida O'zbekistonlik 15 yoshli o'quvchilarning matematik savodxonligi bo'yicha o'rtacha ball 354 ni tashkil etib, OECD mamlakatlari o'rtachasidan (472 ball) sezilarli darajada past bo'ldi [2]. Ushbu statistik ma'lumotlar shuni ko'rsatadiki, maktab matematikasini real hayot bilan bog'laydigan amaliy mazmunli masalalarni o'quv jarayoniga integratsiya qilish dolzarb muammo bo'lib qolmoqda, chunki o'quvchilar ko'pincha nazariy bilimlarni amaliyotda qo'llashda qiyinchiliklarga duch kelmoqdalar [3]. Shuningdek, 2023-yildagi Milliy o'quv dasturlarini tahlil qilish shuni ko'rsatdiki, darsliklardagi masalalarning atigi 25% i amaliy xarakterga ega bo'lib, bu raqam xalqaro standartlardan (masalan, Singapurda 60%, Finlandiyada 70% gacha) ancha pastdir [4]. Bugungi kunda jahon ta'lim tizimlarida kompetensiyaviy yondashuv ustuvor ahamiyat kasb etayotgan bir sharoitda, o'quvchilarda matematik bilimlarni kundalik hayotda va kasbiy faoliyatda samarali qo'llash ko'nikmalarini shakllantirish muhim vazifadir. Amaliy mazmunli masalalar nafaqat matematik tushunchalarni chuqurroq o'zlashtirishga yordam beradi, balki ularda muammolarni hal qilish, tanqidiy fikrlash va qaror qabul qilish qobiliyatlarini ham rivojlantiradi. Mazkur masalalarning yetarli darajada o'qitilmasligi kelajakda oliy ta'lim muassasalarida texnik va muhandislik yo'nalishlarida o'qishni davom ettiruvchi talabalarning adaptatsiyasini qiyinlashtirib, ishchi kuchida zarur bo'lgan matematik kompetensiyalar yetishmasligiga olib kelishi mumkin [5]. Mavjud o'quv dasturlari va darsliklarda amaliy masalalarning nazariy qismga nisbatan cheklanganligi, o'qituvchilarning bu boradagi metodik tayyorgarligi yetishmasligi hamda ta'lim sifatini baholash tizimida amaliy ko'nikmalarni baholash mezonlarining to'liq shakllanmaganligi ushbu mavzuning dolzarbligini yanada oshiradi [6]. Maktab matematikasida amaliy mazmunli masalalarning o'rni va ularni o'qitish metodikasi xalqaro miqyosda ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Xususan, Alan Schoenfeld (1985) o'zining tadqiqotlarida matematik muammolarni yechish strategiyalarini va metakognitiv jarayonlarning ahamiyatini tahlil qili ...