KURS ISHI

KIRISH So'nggi yillarda global axborot texnologiyalari bozori yildan-yilga o'sib bormoqda, 2023-yilda global IT xizmatlari hajmi 1.3 trillion AQSH dollariga yetdi [1]. O'zbekistonda ham raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi sur'ati ortib, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AXT) sohasiga investitsiyalar yiliga o'rtacha 20% ga oshmoqda [2]. Ushbu o'sishning asosiy omillaridan biri murakkab ma'lumotlar tuzilmalari bilan samarali ishlash qobiliyatidir. Elektron tijorat, ijtimoiy tarmoqlar, biologik ma'lumotlar, transport tizimlari kabi sohalarda ma'lumotlar hajmi eksponensial ravishda o'sib bormoqda va ularning aksariyati tabiiy ravishda nochiziqli tuzilishga ega. Bu esa an'anaviy chiziqli yondashuvlar bilan bu ma'lumotlarni qayta ishlash, tahlil qilish va boshqarishni murakkablashtiradi. Shu sababli, daraxtlar va graflar kabi nochiziqli ma'lumot tuzilmalarini chuqur o'rganish va ulardan samarali foydalanish bugungi kunda dasturlash tillari bo'yicha malakali mutaxassislar uchun nafaqat muhim, balki zaruriy ko'nikma hisoblanadi. Hozirgi kunda ko'plab murakkab tizimlar uchun optimallashtirilgan va samarali algoritmlarni yaratishda ushbu ma'lumot tuzilmalarining ahamiyati tobora ortib bormoqda. Mavzuning dolzarbligi shundaki, global miqyosda ham, O'zbekistonda ham raqamli transformatsiya jarayonlari tezlashmoqda. Millionlab foydalanuvchilarning ma'lumotlarini o'z ichiga olgan ijtimoiy tarmoqlar, buyurtmalar va logistika ma'lumotlarini boshqaruvchi elektron tijorat platformalari, shuningdek, davlat xizmatlarini raqamlashtirish jarayonlari katta hajmdagi, o'zaro bog'liq va dinamik ma'lumotlar bilan ishlashni talab qiladi. Ushbu ma'lumotlarning aksariyati tabiiy ravishda daraxt (masalan, fayl tizimlari, tashkiliy tuzilmalar) yoki graf (masalan, ijtimoiy tarmoqlardagi aloqalar, navigatsiya tizimlari, tarmoqlar) tuzilishiga ega. Hozirgi kunda mavjud dasturlash tillari va ular bilan bog'liq kutubxonalarning rivojlanishiga qaramasdan, katta hajmdagi nochiziqli ma'lumotlar bilan ishlashda tezlik, samaradorlik va resurslardan oqilona foydalanish kabi muammolar to'liq hal etilmagan. Yetkazib berish tizimlarida eng qisqa yo'lni topish (Dijkstra algoritmi yordamida), ijtimoiy tarmoqlarda aloqalarni tahlil qilish (BFS, DFS algoritmlari) yoki ma'lumotlar bazalarida ma'lumotlarni samarali saqlash va qidirish (Qizil-qora daraxtlar) kabi vazifalar katta hajmdagi ma'lumotlar b ...