KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda davlat boshqaruvi tizimini isloh qilish jarayoni va maʼmuriy islohotlarning faol olib borilishi maʼmuriy huquq fanining nazariy va amaliy ahamiyatini sezilarli darajada oshirdi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 24-yanvardagi PF-58-sonli “Davlat boshqaruvini samarali tashkil etish boʻyicha respublikada amalga oshirilgan islohotlarga qaramasdan, davlat organlari faoliyatini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarning koʻpligi va ular oʻrtasida oʻzaro nomuvofiqliklar mavjudligi hamda davlat xizmatlarini koʻrsatishda ortiqcha byurokratik toʻsiqlar hamda “yashirin iqtisodiyot”ni bartaraf etish toʻgʻrisida”gi Farmoni [1] mamlakatda davlat boshqaruvining samaradorligini oshirish, byurokratik to‘siqlarni kamaytirish va raqamli boshqaruvga o‘tish zaruratini taʼkidlaydi. Xususan, 2023-yilda O‘zbekistonda davlat xizmatlari ko‘rsatish hajmi 2022-yilga nisbatan 18% ga oshib, 28 milliondan ortiq murojaat qayd etilgan [2], bu esa maʼmuriy tartib-taomillarni optimallashtirish va ularning shaffofligini taʼminlashga bo‘lgan ehtiyojni kuchaytirmoqda. Shuningdek, 2023-yilda “raqamli hukumat” loyihalari doirasida joriy etilgan elektron davlat xizmatlari soni 300 tadan oshib, ulardan foydalanish darajasi 60% ga yetgani [3] maʼmuriy huquq normalarini raqamli muhitga moslashtirish va yangi boshqaruv modellarini joriy etish masalasini dolzarblashtiradi. Mazkur tadqiqot mavzusi, yaʼni “Maʼmuriy huquq fani tushunchasi, predmeti, manbalari tizimi va tamoyillari” bugungi kunda davlat boshqaruvi tizimida yuzaga kelayotgan murakkab muammolar fonida alohida ahamiyat kasb etadi. Global miqyosda “Good Governance” va “Yangi Davlat Boshqaruvi (New Public Management)” kontseptsiyalari asosida davlat faoliyatining samaradorligi, ochiqligi va hisobdorligini oshirishga qaratilgan islohotlar keng tarqalmoqda. Biroq, O‘zbekiston sharoitida maʼmuriy huquqning milliy xususiyatlarini inobatga olgan holda, uning nazariy asoslarini chuqur o‘rganish, mavjud manbalar tizimini tizimlashtirish va tamoyillarini zamonaviy chaqiriqlarga moslashtirish dolzarb vazifa bo‘lib qolmoqda. Ayniqsa, korrupsiyaga qarshi kurash, maʼmuriy javobgarlikni samarali qo‘llash va fuqarolarning davlat organlari bilan o‘zaro munosabatlarida qonuniylik va adolatlilikni taʼminlash masalalari hali to‘liq hal etilmagan bo‘lib, bu boradagi ilmiy yondashuvlarni takomillashtirish zarur. Maʼmuri ...