KURS ISHI

KIRISH Manbashunoslikni oʻrganish va uning amaliy bosqichlari mavzusidagi mazkur kurs ishi oʻtmishni tushunish, hozirgi zamonni izohlash va kelajakni bashorat qilish uchun tarixiy manbalarning oʻrnini aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Soʻnggi yillarda, global miqyosda raqamli gumanitarika [1] sohasiga kiritilgan investitsiyalar hajmi 2023-yilda 3.5 milliard AQSh dollarini tashkil etgan boʻlsa, 2028-yilga borib bu koʻrsatkich 7.8 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu oʻsish, jumladan, manbashunoslik tadqiqotlarida yangi raqamli usullarni qoʻllash zaruratini taʼkidlaydi. Oʻzbekistonda esa 2023-yilda arxiv hujjatlarini raqamlashtirish boʻyicha amalga oshirilgan loyihalar umumiy hajmi 15.3 milliard soʻmni tashkil etdi [3], bu tarixiy maʼlumotlarni saqlash va ulardan samarali foydalanishga boʻlgan eʼtiborning ortib borayotganini koʻrsatadi. Biroq, mavjud manbashunoslik amaliyotlari zamonaviy texnologiyalar bilan toʻliq integratsiyalashmaganligi sababli, maʼlumotlarni qayta ishlash tezligi va tadqiqotlar samaradorligi hali ham optimal darajada emas [4]. Shu bois, manbashunoslik fanining nazariy asoslarini chuqur oʻrganish, uning amaliy bosqichlarini takomillashtirish va zamonaviy texnologiyalarni joriy etish orqali tarixiy merosni saqlash hamda targʻib qilish dolzarb masalalardan biridir. Mazkur tadqiqot hozirgi kunda Oʻzbekistonda manbashunoslik fanining rivojlanishidagi bir qator hal etilmagan muammolarga eʼtibor qaratadi. Xususan, tarixiy manbalarni tasniflash va baholashda yagona standartlarning yetishmasligi, raqamli arxivlar va maʼlumotlar bazalarini shakllantirishda xalqaro tajribadan toʻliq foydalanilmayotgani, shuningdek, yosh tadqiqotchilarning zamonaviy manbashunoslik metodlari boʻyicha bilim va koʻnikmalarini oshirishda mavjud boʻshliqlar mavzuning dolzarbligini yanada oshiradi [5]. Global miqyosda maʼlumotlar hajmining eksponensial oʻsishi va ularni tahlil qilishga boʻlgan talab ortib borayotgan bir sharoitda, Oʻzbekiston manbashunosligining bu tendensiyalarga moslashishi, milliy manbalarni saqlash va ilmiy muomalaga kiritish jarayonlarini takomillashtirish zarurati yaqqol namoyon boʻlmoqda. Bu esa, oʻz navbatida, mamlakatimizning ilmiy salohiyatini oshirish, madaniy merosni asrab-avaylash va uning xalqaro miqyosdagi oʻrnini mustahkamlashga xizmat qiladi. Manbashunoslik sohasi boʻyicha jahon miqyosida koʻplab muhim tadqiqotlar am ...