KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatda chakana savdo aylanmasi 275,3 trillion so'mni tashkil etib [1], bu ko'rsatkich 2022-yilga nisbatan 8,7% ga o'sganini ko'rsatadi. Bu o'sishda marketing faoliyatining samaradorligi, xususan, marketing miksning to'g'ri qo'llanilishi muhim rol o'ynaydi. Global miqyosda esa, raqamli marketing xarajatlari 2024-yilda 700 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [2], bu esa kompaniyalar raqobatbardoshligini saqlash uchun marketing strategiyalarini doimiy ravishda takomillashtirishlari zarurligini anglatadi. Marketing miks (4P va 7P) ushbu strategiyalarning ajralmas qismi bo'lib, uning samarali boshqaruvi bozor ulushini oshirish, mijozlar sodiqligini ta'minlash va uzoq muddatli barqaror o'sishni ta'minlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Bugungi murakkab va dinamik bozor sharoitlarida, ayniqsa raqobatning kuchayishi, iste'molchi talablarining o'zgaruvchanligi hamda raqamli texnologiyalar rivoji sharoitida marketing miks konsepsiyasini chuqur o'rganish va uni amaliyotda to'g'ri tatbiq etish kompaniyalar uchun strategik ustunlikni beradi. Mavjud muammolar orasida marketing budjetini optimallashtirish, turli kanallar orqali mijozlar bilan samarali muloqot o'rnatish, mahsulot yoki xizmatlarning raqobatbardoshligini oshirish va raqamli transformatsiya sharoitida an'anaviy marketing miks elementlarini moslashtirish dolzarb hisoblanadi. Shuningdek, O'zbekistonning o'ziga xos bozor sharoitlarida marketing miksning milliy xususiyatlarini inobatga olgan holda qo'llanilishi bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar yetarli emasligi ushbu tadqiqot mavzusining ahamiyatini yanada oshiradi. Marketing miks nazariyasi va amaliyoti jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. E. Jerome McCarthy 1960-yilda o'zining "Basic Marketing: A Managerial Approach" asarida ilk bor 4P (Product, Price, Place, Promotion) konsepsiyasini taqdim etib [3], marketing nazariyasiga fundamental hissa qo'shgan. Keyinchalik, Bernard H. Booms va Mary Jo Bitner 1981-yilda xizmat ko'rsatish sohasidagi o'ziga xosliklarni hisobga olgan holda, 4P modelini kengaytirib, unga qo'shimcha uchta element – People (Odamlar), Process (Jarayonlar) va Physical Evidence (Fizik dalillar)ni qo'shgan holda 7P modelini yaratganlar [4]. Philip Kotler esa "Marketing Management" asarlarida marketing miksni strategik rejalashti ...